Divanü Lügati't Türk İndeksi Ö
|
DİVÂNÜ LÜGATİ'T TÜRK İNDEKSİ
Ö
|
|
DİVANÜ LÜGATİ'T TÜRK |
BUGÜNKÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ |
|
öç |
öç, hınç, kin, 111^111.I, 41,
43, 44, 50, 230; II, 103 |
|
öçeş |
yarış, t, 61
|
|
öçeşmek |
yarış etmek· I, 61, 181
|
|
öçlüg |
öcü ve hıncı olan,II, 283
|
|
öçrüşmek |
söndürmek, yatıştırmak.I, 233
|
|
öçürmek |
söndürmek, yatiîtırmak,
soluğunu kesmek·I, 176, 177, 522 bkz> üçürmek |
|
öçüt |
öç, I, 50
|
|
öd |
duvarda ve ağaçta delik,I, 31
bkz> öt |
|
öd |
zaman, vakit; mevsim, hava· I,
44, 330, 353; II, 77, 101; III, 125 bkz> öd |
|
öd |
sığır, ôküz, I, 45, 346 bkz>
ud, ud |
|
ödürmek |
seçmek, üstün tutmak, III, 11
bkz>adırmak, edirmek, ödürmek, udurmak, üdürmek |
|
öd |
öz, kendi. f, 243 öd zaman,
vakit· I, 245, 477; II, 68, 321;III, 190, 191 |
|
öd |
dag arasındaki dere, geçit·I,
110 bkz> öz, özi |
|
ödik |
sevgi· II, 144, 311 bkz> üdik
|
|
ödlek |
zaman, felek, I, 41, 82, 103;II,
196, 234, 304. 335;III, 41, 233, 425 |
|
ödrülmek |
ayrılmak, seçilmek·I, 247
|
|
ödrüm |
her şeyin seçilmişi.I, 107
|
|
ödründi |
üründülenmiş, seçilmi;· I,
145 |
|
ödrüş |
birtakım şeyler arasında
muhayyerlik, seçim· I, 96 |
|
ödrüşmek |
seçmekte yardım ve yarış
etmek, I, 234 |
|
ödürgen |
her şeyi seçen, üyürtleyen. I,
157 |
|
ödürmek |
seçip ayırmak. I, 144, 370;
III, 228 bkz> adırmak, edirmek, ödürmek udurmak, üdürmek,
|
|
öfke |
öfke· I, 195 bkz> öpke
|
|
ögdi |
alkış,I, 515
|
|
öge |
çok akıllı, yaşlı kimse,
ulusun büyüğü.I, II, 48, 90, 310, 356 |
|
ögelemek |
"öge" demek, "öge" adı vermek
I, 310 bkz> öklemek |
|
öge tégit |
orta halli adamların
büyüklerine ve hakan çocuklarının küçüklerine verilen ungun, I, 356
|
|
ögey |
üvey· I, 123 § ögey ogul
|
|
ögmek |
ögmek, sena etmek·I, 174, 472;
II, 38 |
|
ögrenmek |
1 |
|
ögretmek |
öğretmek· I, 261
|
|
ögreyük |
görenek, âdet, I, 159, 160
|
|
ögsemek |
öğmek istemek·I, 277, 278
|
|
ögtürmek |
öğdürmek I, 223
|
|
ögülmek |
öğülmek, ögünmek·I, 198; III,
343 |
|
ögünç |
ögünç, öğünme.I, 132; III,
449 |
|
ögüngüçi |
kendini öğen· I, 203
|
|
ögünmek |
kendini öğmek· I, 140, 203.
252, 309 |
|
ögür |
koyun, geyik, bağırtlak ku;u,
deve, cariye gibi şeylerín toplu bir halde bulunması, bunların sürüsü,
bölük· 1. 54, 236, 285, 389;II, 153;III, 6 |
|
ögürlenmek |
at sürüsü, aygıra sahip
olmak,başka hayvahlar sürü ve bölük hallne gelmek·I, 292
|
|
ögürlüg er |
koyun ve benzerl hayvanlardan
sürüsü bulunan adam·I, 152 § ögürlüg adgır; kısrakları, eşleri bulunan
aygır·I, 152 |
|
ögüşmek |
öğü;mek·I, 187
|
|
ögüt |
ögüt, vaaz· I, 51, 89, 102,
440;III, 46, 155, 440 bkz> ötlük, övüt |
|
ögütlemek |
ögüt vermek, öğütlemek I, 299
|
|
ök |
akıl ve anlayış,I, 48, 96, 243
bkz> öksüz |
|
ök |
orta yaşı bulup büyümüş
hayvan·I, 48 § ök at; dört yaşını geçmiş at·I, 48 |
|
ök |
kendi·I, 71
|
|
ökil |
çok, J, 74
|
|
öklemek |
"öge" adı vermek· I, 310 bkz>
ögelemek |
|
öklenmek |
dinlenmek; önceden anlamayıp
sonradan anlamak; (çocuk) büyumek,I, 259, 298 |
|
öklimek |
aıtmak, çoğalmak; büyümek.I,
287, 362;II, 366 |
|
öklitmek |
çoğaltmak II. 366
|
|
öklünmek |
yığılmak.I, 258
|
|
öklüşmek |
birbiri üzerine yığılmak,
toplanmak·I, 241 |
|
öklütmek |
çoğaltmak, arttırmak.I, 264
|
|
ökme |
yığılan her ;ey,I, 130 bkz>
ökmek § ökme toprak; yığma toprak,I,130 |
|
ökmek |
yığmak, biriktirmek· I, 168
|
|
ökmek |
toplanmış olan her nesne· I,
105 bkz> ökme |
|
ölsemek |
ölmek istemek I, 278
|
|
ölşemek |
acıkıp gözleri kararmak,
açlıktan bayılayazmak·I, 283 bkz> elşemek |
|
ölşetmek |
acıktırarak gözü görmez
etmek·I, 262, 263 bkz> elşetmek |
|
ölüg |
ölü,I, 15, 72, 463; II, 27,
110, 127, 128, 139, 179, 311, 324;III, 272, 309, 424
|
|
ölügsemek |
ölmek istemek·I, 303
|
|
ölüm |
ölüm·I, 47, 75, 516;II, 74,
134;III, 327. 339 |
|
ölüt |
birbirini öldürme, öldürüşme·I,
52 |
|
ölütçi |
öldüren, katil·I, 52
|
|
ölüt er |
kuvvetten düşmüş, yaşlı
kimse·I, 52 |
|
ölütlemek |
çarpı;mak, aralarında ölüm
olayazmak·I, 299 |
|
ömek |
düşündükten sonra anlamak.I,
11 |
|
ömgen |
şah damarının iki tarafında
bulunan damar, I, 1·20 |
|
ömzük |
eğerin ön ve arka tarafları,
11011.I, 105 |
|
ökmek |
kadınların kulaklarına
taktıkları altın veya gümüşten yapılmış halka·I, 105
|
|
ökmeklenmek |
küpelenmek, küpe sahibi olmak·
I, 314 |
|
öksemek |
yıgmak istemek I, 278
|
|
öksüz |
öksüz; şaşkın, akılsız·I, 96
bkz> ök |
|
öktürmek |
yığdırmak·I, 223
|
|
ökülgen |
daima yığılan,I, 159
|
|
ökülmek |
yığılmak, toplanmak, I, 198,
437; II, 285 |
|
öküm |
yığın. I, 75 bkz> ökün § öküm
toprak; bir tarafa toplanmış toprak· I, 78 |
|
ökün |
para, gül ve buna benzer
şeylerin yığını· I, 75, 78 bkz> öküm |
|
ökünç |
pişmanlık· I, 132;III, 449
|
|
ökünmek |
pişman olmak I, 132, 200, 203;
III, 361 |
|
öküş |
çok I 62, 89,167,233, 467,
477, 516; II,156; III, 373, 374 |
|
öküşlenmek |
çok saymak; çok sanmak· I,
303 |
|
öküş yılkı |
haşarı hayvan, harın at· I, 62
390, 438, 498, 501, |
|
öküş yılkı |
haşarı hayvan,
|
|
öküz |
ırmak, dere,I, 59, 513; III,
191, 341 |
|
öküz |
öküz· I, 59, 446, 528; III,
421 |
|
öküzlenmek |
öküz sahibi olmak I, 293
|
|
öl |
ıslak, yaş, nem,I, 48, 338
|
|
öldeci |
ölecek,I, 438;III, 267
|
|
öldürmek |
öldürmek-I, 224, 522
|
|
ölimek |
ıslanmak·II, 324;III, 256
|
|
ölişmek |
nemlenmek, yaşlık yayılmak·I,
189 |
|
ölitmek |
ısıtmak I, 213;II, 324
|
|
ölmek |
ölmek I, 15, 38, 41, 54, 115,
228;III, 47 |
|
öndürmek |
(bitki) bitirmek, yetlştirmek;
yöneltmek·I, 225 |
|
önmek |
(bitki) bitmek, yetişmek,
neşvünema bulmak; bitmek ,I, 35, 65, 169, 424; II, 21, 204, 328; 111. 359
|
|
öñ |
ön, önce, öndün.1, 40, 115
|
|
öñ |
renk, bir şeyin rengi,I, 41
|
|
öñdün |
öndün, önce·I, 40, 115
|
|
öñdünki |
önceki, III, 14
|
|
öñeyük |
bir şeye, bir kimseye mahsus
olan, ayrılan, özel I, 162 |
|
öñi |
ba;ka, I, 135 bkz> öñin
|
|
öñik |
kadınların takma olarak keçi
kılından yaptıkları zülüf· I, 135 § öñik yörgeyek; ulanmış zülüf·I, 135
|
|
öñiklenmek |
zülüflü olınak, takma saç
(zülüf) takmak. I, 311, 312 bkz> oñıklanmak |
|
öñin |
başka, başkası·I, 94, 135 bkz>
|
|
öñi öñlenmek |
renklenmek, kızarmak,
hastalıktan sonra rengi yerine gelmek·I, 289 |
|
öñlüg |
renkli.I, 41
|
|
öñmek |
delmek· I, 174 bkz> öñmek
|
|
öñük |
yastıkların uçlarına yapılan
ipek Sal kımlar, saçaklar· I, 135 |
|
öpke |
akciğer, ciğer · I, 128;II,
144; III, 393 |
|
öpke |
öfke, kızgınlık· I, 125, 128,
158, 164,176, 233;III, 392, 428 bkz> öfke |
|
öpkelemek |
ciğerine vurmak; öfkelenmek,I,
597; III, 208 bkz> öpkilemek |
|
öpkliemek |
öfkelenmek, kızdığı için yüz
çevirmek· i, 597 bkz> öpkelemek |
|
öpmek |
öpmek·I, 163, 280
|
|
öpmek |
içmek,I, 163; III, 122 bkz>
opmak |
|
öp öp |
bir kimse çok öğünüp de
dediğini tanıklayamazsa, o kimse için söylenir· I, 43
|
|
öprülmek |
-içiilmek 1. 245, 246
|
|
öprüşmek |
içişmek, höpürdetişmek,
içmekte yardım ve yarış ^ş0^I, 232 bkz> opruş-mak |
|
öpsemek |
öpmek istemek·I, 275, 280
|
|
öptürmek |
öptürmek I, 217
|
|
öpülmek |
öpülmek .. I, 193
|
|
öpüm |
yudum·I, 75
|
|
öpünmek |
içer gibl görünmek·I, 198
|
|
öpürgen |
daima, çok içiren I, 157
|
|
öpürmek |
içirmek I, 171, 176
|
|
öpürtmek |
içirtmek III, 427
|
|
öpüş |
öpüş (iki kişi arasında)·I,
60 |
|
öpüşmek |
õpü;mek·I, 180
|
|
ör |
kaftanın koltuk altları· I,
45 |
|
örçük |
örülmü; saç· I, 103 bkz> örgüf,
örküç |
|
ördek |
ördek·I, 103, 104, 222, 528;
II, 26; III, 17, 391 |
|
ören |
her şeyin kötüsü·I, 76
|
|
örgen |
urgan,I, 108, 195
|
|
örgüç |
kadınların başlannda bulunan
saç ör-güsü, örülmüş saç·I, 95, 103 bkz> örçük, örküç
|
|
örgüçlenmek |
örgülü saç sahibi olmak·I,
312, 313 |
|
örimek |
içten çürümek·III, 252, 253
bkz> ürimek |
|
örk |
yular; at tavlası, 1; 43
|
|
örküç |
örülmüş saç,I, 103 bkz> örçük,
örgüç |
|
örküç |
dalga·I, 95
|
|
örküç |
sacayagı.I, 95
|
|
örküçlenmek |
dalgalanmak.I, 95, 312
|
|
örküçlenmek |
sacayaklanmak.I, 313
|
|
örlenmek |
belirmek, çıkmak, yükselnìek.I,
257, 258 bkz> örmek |
|
örmek |
belirmek, çıkmak, kopmak,
yükselmek (bulut).I, 139, 173, 257; III, 398 bkz>örlenmek
|
|
örmek |
õrmek, I,II, 172, 173
|
|
örme saç |
õrme saç, I,II, 129
|
|
örpeşmek |
(tüy) ürpermek. I, 229, 230
bkz>orpatmak, ürpekmek, ürpermek, ürpeşmek |
|
ört |
yangın, yanan nesne· I, 42
|
|
örtelmek |
yakılmak. I, 245
|
|
örtemek |
yakmak. I, 129, 245, 272; III,
356 |
|
örtenmek |
yanmak, tutuşmak, kızarmak· I,
251; II, 133 |
|
örteşmek |
karşılıklı birbirini yakmak;
saldırışmak .I, 231; II, 219 |
|
örtetmek |
yaktırmak· I, 260 örtgün
samanı ayrılmış harman, çeç· III, 412, 416 bkz> örtkün
|
|
örtkün |
harman, samanı ayrılmış
harman, çeç; harman zamanı·I, 402, 526;II, 214; III, 412,416 bkz> örtgün
|
|
örtrnek |
örtmek· II, 26; III, 425
|
|
örtmen |
dam, satıh· III, 412
|
|
örtük |
bir şeyin örtüsü, eğer örtüsü·
I, 103 |
|
örtülmek |
örtülmek, kapalı kalmak;
kanşmak·,I, 139, 244; II, 237 |
|
örtünmek |
örtünmek· I, 250
|
|
örtüşmek |
örtmek, örtmekte yardım etmek,
birbírini örteyazmak· I, 230, 231; II, 97 |
|
örük |
örülmüş olan her nesne· I, 69
|
|
örük |
bir yerde bir müddet kalmak·
I, 69 |
|
örülemek |
ayakta kesmek, boğazlamak, I,
309, 310 |
|
örümçek |
örümcek, I, 152
|
|
örtiñ |
gençlerin tirnakları üzerinde
bulunan aklık,I, 134 bkz> ak, ürüñ § tırñak örüñi; tırnak beyazlığı· I, 134
|
|
örüñ |
arpacıya (afsuncuya) verilen
para· I, 134 |
|
örüşmek |
belirmek, yükselmek. I, 186
|
|
örüşmek |
örmekte yardım ve yarış etmek
I, 183 örü tartmak birbirine yardım etmek· III, 382 |
|
östikmek |
özlemek, istek göstermek, I,
244 bkz> öztikmek |
|
öşergen |
açlık ve benzerlerinden daima
gözü kararan.I, 157 |
|
öşermek |
açlıktan göz kararmak. I, 200;
III, 68 |
|
öt |
acılık; öt kesesi·I, 43
|
|
öt |
delik, çukur·I, 31, 43, 276;
II, 119, 247; III, 263 bkz> öd |
|
ötelmek |
çalışmak, yorulmak,I, 193
|
|
ötemek |
ödemek, III, 251
|
|
ötgen |
çok öten.I, 473
|
|
ötgünmek |
yansılamak, takllt etmek ve
bunda yarış etmek,I, 254 |
|
ötgürmek |
ötüıtmek, sürdürmek; göndermek
bir şeyi bir şeyin içinden öteye geçirtmek.I, 226, 227
|
|
ötgürüşmek |
bir şeyi bir şeye geçirmekte
yardım ve yarış etmek; mektupla;nnak·I, 232 bkz> ötrüşmek
|
|
ötki |
ivaz, bedel, karşılık·I, 128
|
|
ötkünç |
hikâye,I, 161 bkz> ötükünç
|
|
ötkünmek |
hikâye söylemek; hakana dilek
sunmak· I, 161, 199 bkz> ötünmek |
|
ötleşmek |
yağma zamanında eşya dellk
deşik olmak. I, 238, 239 |
|
ötleşmek |
savaşmak, uğraîmak,I, 239
|
|
ötlüg |
delikli, delinmiş .III, 30
|
|
ötlük |
ögüt,I, 102 bkz> ögüt, övüt
|
|
ötmek |
ötmek·I, 529;II, 290;III,200,194,
240, 384 |
|
ötmek |
bir şeye geçmek; delmek;
boşalmak, (karın) sürmek, I, 171, 371, 424; II, 303 |
|
ötmek |
(yenecek) ekmek· II, 268, 276;
III, 57 |
|
ötnü |
ödünçI, 130 bkz> ötünç
|
|
ötrüm |
müshil, sürgün ilacı I, 106,
226 |
|
ötrüşmek |
göndermek, herhangi bir şeyde
yardım ve yarış etmek·I, 232 bkz> ötgürüşmek |
|
ötsemek |
öte geçmek istemek, delip
geçmek istemek I, 276 |
|
öttürmek |
öttürmek·I, 217 bkz> ötürmek
|
|
ötuş ötuş |
bir çeşit çocuk oyununda
"arkadaşını, yanındakini, it" anlamına söylenen söz·I, 61
|
|
ötüg |
kusma· I, 68
|
|
ötük |
hikâye; hakana sunulan dilek·
I, 68, 199 |
|
ötükçi |
ötüncü, hakan yanında şefaatçi
.II, 144 |
|
ötüglük kişi |
hakandan dileği olan kimse· I,
152 , |
|
ötükünç |
hikaye.I, 161 bkz> ötkünç
|
|
ötünç |
ödünç· I, 131;III, 448 bkz>
ötnü |
|
ötünmek |
büyüklerden bir dilek
istemek·I, 376 bkz> ötkünmek ötünmek hikâye söylemek·I, 199 bkz> ötklinmek
|
|
ötürmek |
hatırlatmak· I, 267
|
|
ötürmek |
delmek, I, 176; II, 44
|
|
ötürmek |
hatırlatmak I, 176 bkz>
öttürmek |
|
ötüş |
bir çeşit çocuk oyunu; bu
oyunda ütme, yutma· I, 60 bkz> ütüş |
|
övüt |
öğüt, nasihat- I, 102 bkz>
ögüt, ötlük |
|
öw |
ev· I, 81 bkz> ef, ev, ew, üv,
üw |
|
öwmek |
ufalamak I, 166 bkz> uvmak,
uwmak |
|
öyez |
öyez, övez, bir çeşit
sivrisinek I, 84 |
|
öyle |
öğle vakti· I, 113 bkz> özle
|
|
öz |
öz, kendi, nefs; can, ruh,
gönül,I, 45, 46, 63, 154, 201, 202, 203, 206.210, 243, 251, 254, 296, 298,
300, 309, 384, 433. 464, 504,513;II,141,145,146,147 ,149,150,151, 155,157,
159, 238, 240, 241, 244, 245, 248, 249,252, 254, 313, 315;III, 5, 14, 33,
43, |
|
öz |
yürek ve karnın içindeki
nesne· I, 46 |
|
öz |
yağ· I, 36, 45
|
|
öz |
iki dağ arasında bulunan
dere,I, 46 bkz> öğ, özi |
|
öz |
ağaç özü·I, 46
|
|
öz |
sağır·I, 45 bkz> üz § öz kül;
sağır adam· I, 45 |
|
özek |
beliniç yanında bulunan
damar·I, 71 |
|
özeklemek |
;ah damarını kesmek, şah
damarına vurmak, I, 306 |
|
özelmek |
özlemek III, 131
|
|
özi |
iki dağ arasındaki yol,
geçit·I, 89 bkz> öd, öz |
|
öz kişi |
hısım·I, 46 özle öğle vaktl·I,
114 bkz> öyle |
|
özlemek |
külde plşlrmek, közleme
yapmak, I, 286 |
|
özlüg |
yağlı· I, 36, 45
|
|
özlük |
hususi, hususi at· III, 438
|
|
öztikmek |
õzlemek, istek gösternnek·I,
244 bkz> östlkmek |
|
özük |
kadınlara verllen ungun·I, 71
§ altun özük; altın gibi temiz ruhlu kadın,I, 71 § ertini özük; bedeni inci
gibi temiz olan kadın· I, 71 |
|
özük |
oyularak havuz yapılan her
yer· I, 71 |
DİVÂNÜ LÜGATİ'T TÜRK ANA SAYFASINA DÖN
|