Divanü Lügati't Türk İndeksi O
|
DİVÂNÜ LÜGATİ'T TÜRK İNDEKSİ
O
|
|
DİVANÜ LÜGATİ'T TÜRK |
BUGÜNKÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ |
|
oba |
oba·I, 86
|
|
obrak |
eskimiş· I, 118 bkz> oprak
|
|
obramak |
eskimek, I, 273 bkz> opramak
|
|
obratmak |
yıpratmak· I, 261 bkz>
opratmak |
|
obu |
üstübeç ;.I, 86
|
|
obuz |
katı olan·I, 54
|
|
obuzlug |
sarp,I, 146 bkz> opuzlug §
obuzlug yér; sarp, engebeli yer,I, 146 |
|
oçak |
ocak,I, 64, 490
|
|
oçaklanmak |
ocaklanmak·I, 293
|
|
oçaklıg |
ocaklı·I, 147
|
|
oçaklık titik |
ocak yapılacak çamur ve
benzeri olan her nesne·I, 150 oçaklık yer ocaklık yer·I, 150
|
|
oğgarmak |
düşünme sonunda anlamak,I,
255 |
|
odguç |
ateşin alevì.I, 95, 177, 248
|
|
odluk |
kol kemiğinin kalın yeri· I,
98 |
|
odunmak |
sönmek, I, 200 bkz> udınmak,
udunmak |
|
ogla |
genç, yiğit· I, 129
|
|
oglagu |
bolluk içinde büyüyen· I, 138
|
|
oglagu katun |
asaletli, asîl kadın, I, 138
|
|
oglak |
oğlak· I, 65, 119, 468; II,
22, 266, 294; III, 102, 145 |
|
oglak ay |
ükbahar, I, 347 bkz> ulug
oglak ay |
|
oglan |
oğlan, oğul, çocuk, çocuklar·
I, 74, 119, 143, 192, 193, 208, 209, 240, 263, 286, 289, 293, 373, 386;II,
4, 19, 26, 74, 93. 121, 154. 209, 210, 212, 218. 244, 272, 294, 300, 302,
329, 340, 341, 344, 348, 351. 354, 366; III, 80,102,108,125,145,196, 202,
25 |
|
oglansıg |
çocuk gibi, çocuk huylu·III,
128 |
|
oglıtmak |
üretmek, çoğaltmak· I, 265
|
|
ogradaçı |
uğrayan, uğrayıcı· III, 314
ograg niyet, kurma, kasıt; uğrama, uğrak· I, 118 ograg dağ yamacı, derenin
dönemeci· III, 65 bkz> ogrug, owrug |
|
ogragan |
uğrayan· I,II, 314
|
|
ograglı |
uğramak isteyen· III, 315
|
|
ograglık |
uğramak hakkı olan· III, 315
|
|
ogragsık |
uğramak hakkı olan· III, 315
|
|
ograguçı |
uğrayan, uğrayıcı· III, 314
|
|
Ograklanmak |
Ograk kılığına girmek,I, 313;
II, 279 bkz> Ugraklanmak |
|
ogralmak |
uğranılmak· I, 247
|
|
ogramak |
uğramak· I, 125, 160, 274; III,
106, 272, 311, 312, 313. 321. 372 |
|
ogramsınmak |
uğrar görünmek, III, 322
|
|
ograşmak |
uğraşmak· I, 170, 234, 235
|
|
ogratmak |
göndermek, uğraştırmak· I,
261 |
|
ogrı |
gizli, I, 380;II, 234
|
|
ogrılık |
hırsızlık II, 208
|
|
ogrug |
kemiğin ek yerleri, bel
kemlğinln boyu-na birleştiği yer; dağ yamacı ve dağın bittiği yer; derenin
dönemecl·I, 98, 118; III, 65 bkz> ograg, owrug § tag ogrugı; dağın dönemeci·
I, 98 |
|
ogrulayu |
hırsız gibi· I, 102
|
|
ogrulmak |
kemlk yarılıp ayrılmak. I,
247, 248 |
|
ogruşmak |
kemik yarıp ayırmakta yardım
ve yari{ etmek· I, 235 |
|
oguk |
çizme· I, 67
|
|
ogul |
ogul, çocuk, I, 37, 51, 68,
74, 86, 123, 180, 206, 220, 246, 253, 256, 262, 264, 288, 299, 319, 370,
415, 440, 515, 524;II, 14, 80, 84, 120, 143, 173, 175, 200, 183, 240, 249,
302, 311, 330. 333, 335. 343, 357;III, 33, 58. 78, 87,105,
128,137,141,146,159, |
|
ogulçuk |
ana rahmi, oğulduruk· I, 149
|
|
ogulmuk |
üstüne hatıl atilmak için
uzatılmış olan düz direk· I, 149 |
|
ogur |
karşılık, ivaz· I, 53
|
|
ogur |
bir işte imkân ve fırsat· I,
53 |
|
ogur |
uğur, bereket, devlet· I, 53
|
|
ogur |
vakit, zaman· I, 33, 53, 136,
273, 294; II, 68, 321, 322, 362;III, 55, 597 |
|
ogur bolmak |
yol uğurlu, hayırlı olmak I,
53 |
|
ogurlamak |
vaktinde yapmak; çalmak,
hırsızlık etmek·I, 300 |
|
ogurlanmak |
vakti yaklaşmak; uğurlanmak,
uğurlu olmak; bağışlananın karşılığı verilmek·I, 292
|
|
ogurlug bolmak |
sırasında ve yerinde olmak·I,
53 |
|
ogurlug ış |
vaktinde ve yerinde yapılan
1;.I, 146 |
|
ogurluk |
karşılık, ivaz olan,I, 114
|
|
ogurmak |
kemik yarıp ayırmak·I, 200
|
|
oguş |
oymak; hısım, akraba·I, 61,
88, 114; II, 83, 103 |
|
oguşlanmak |
aile, hısım sahibi olmak, I,
293 |
|
oguşlug |
aile, hısım sahibi· I, 146
|
|
Oguzlamak |
Oğuz saymak, Oğuzlar'dan
saymak, Oğuzlar'a nispet etmek, I, 302; II, 345 |
|
Oguzlanmak |
Oğuzlaşmak, Oğuz kılığını
almak, Oğuz kılığına girmek, kendini Oguz'lar'dan saymak, I, 293; II, 269
|
|
oxsınmak |
pişman olmak, I, 253 bkz>
oxsunmak |
|
oxsunmak |
pişman olmak III, 373 bkz>
oxsınmak |
|
oxşag |
benzeyen, benzer. I, 118
|
|
oxşagu |
oyuncak; (mecazen) kadın·I,
138 |
|
oxşamak |
okşamak, şakalaşmak; benzemek;
(at) uyumak. I, 282, 283; II, 286 |
|
oxşançıg |
okşanmaya deger, III, 232
oxşatmak benzetmek· I, 262 |
|
ok |
ok, I,II, 21,
37,157,160,166,170,171,180,193, 199, 217, 222, 237, 267, 275, 326, 393,457,
493,494, 522 |
|
ok |
paylar ve toprak hisseleri
üzerine üleşmek için atılan ok, çekilen kur'a, mirasta düşen pay· I, 37, 48
|
|
ok |
hâl anlamına yakın anlamlı bir
edat; fiillerde pekitme edatı; vakit, zaman· I, 37, 71, 160; III, 16
|
|
oka |
kefillik, kefâlet. I, 40
|
|
oka almak |
kefil olnnak· I, 40
|
|
okçı |
okçu· II, 199
|
|
okılmak |
okunmak· I, 197 bkz> okınmak
|
|
okımak |
okumak; çagırmak. II, 333; III,
254 |
|
okınmak |
okunmak, okur görünmek· I,
202, 203 bkz> okılmak |
|
okışmak |
okuşmak, okumakta yardım ve
yarış etmek; (ağrı;mak· I, 186, 359 bkz> okuşmak |
|
okıtgan |
çok okutan· I, 156
|
|
okıtmak |
okutmak I, 212 ,
|
|
okıtsamak |
okutmak istemek, çagırtmak
istemek· I, 302 |
|
oklug kirpi |
büyük kirpi, oklu kirpi· I,
415 |
|
okluk |
sadak, I, 100 okramak yem
zamanında kişnemek, homurdanmak· I, 275 |
|
okraşmak |
yem zamanında birlikte ki;nemek·I,
235, 236 |
|
oktam |
ok atımı; okluk, I, 107 § bir
oktam yer; bir ok atimı yer·I, 107 |
|
oktamak |
ok atmak, I, 26; II, 97
|
|
oktaşmak |
ok atışmak; kur'a içln ok
atıçmak· I, 231 |
|
oktatmak |
ok attirnnak· I, 260
|
|
okta yazturmak |
ok atmakta yanıltmak· III, 95
|
|
okuşmak |
çağrı;mak· I, 183; II, 103 bkz>
okışmak |
|
ok yılan |
kendisini insan üzerine atan
yılan, I, 37;III, 29 |
|
ol |
o,-dır,-dir,-dur,-dür.I, 20
21, 22, 24,25, 27, 33, 34, 36, 37, 38, 39, 40, 46, 60. 61, 71, 72, 76, 77,
97,108,126, 129, 132, 136, 154, 155, 156, 157, 158, 159, 164, 165, 166, 168,
169, 170, 171, 172, 173, 174, 176 ,177, 200, 179, 180, 181, 182, 183, 184,
|
|
oldañ |
pabuç altı, tabanı, mestin alt
yanı· I, 116 bkz> uldañ |
|
oldrum |
kötürüm, yatalak, oturum· III,
412 |
|
olduk |
nalsız, yalın ayak· I, 101 bkz>
ulduk |
|
oldurmak |
oturmak· III, 235 bkz>
olturmak |
|
olgun |
olgun· III, 167
|
|
olgutmak |
oturtmak· I, 260 bkz> olhutmak
|
|
olhutmak |
oturtmak·I, 260 bkz> olgutmak
|
|
olma |
testi, çanak çömlek·I, 130
,375; II, 234; III, 182 bkz> ulma |
|
olturmak |
oturmak·I, 219, 224, 374, 413;
II, 21; III, 230 bkz> oldurmak |
|
oluk |
oluk, yalak· I, 67
|
|
oluk |
küçük kayık, I, 68
|
|
on |
sayıda 011. I, 49, 69, 219
|
|
onu |
onu· III, 238
|
|
onunç |
sayıda onuncu· I, 132, 133;III,
449, 450 |
|
oñ |
kolay·I, 41 bkz> oñay
|
|
oñ |
sağ, solun karşıtı· I, 41 § oñ
elig; sağ el·I, 41, 72 |
|
oñay |
kolay·I, 41, 244, bkz> ong
|
|
oñiklanmak |
zülüflü olmak, takma saçlanmak.
I, 311, 312 bkz> öñlklenmek |
|
oñmak |
solmak· I, 175 bkz> oñukmak
|
|
oñukmak |
solmak, rengi atmak, hastalık
ve benzerlerinden dolayı buruşmak, tazeliğlni ve parlaklığını kaybetmek· I,
175. 216;III, 394, 395 bkz> oñmak |
|
oñulmak |
iyileşmek, düzelmek, lyl
olmak, 1 216, 217; III, 395 |
|
op |
harman dövmek Için koşulan
öküzlerin ortasında bulunan öküz· I, 34 bkz> mama |
|
opmak |
hõpürdeterek içmek,I, 172 bkz>
öpmek |
|
op op |
eşeğin ayağı kaydığında
,söylenen söz· I, 34 |
|
oprak |
yıpranmış, yıpramış, eskimiş·
I, 118; III, 16, 38 bkz> obrak |
|
opramak |
yıpramak· I, 273; III, 358 bkz>
obramak |
|
opraşmak |
yıpraşmak, yıpranmaya
başlamak· I, 231. 232 |
|
opratmak |
yıpratmak·I, 261 bkz> obratmak
|
|
oprı |
obruk, çukur; dere· I, 125;
III, 134 |
|
opruşmak |
içmekte yardım ve yarış
etmek·I, 232 bkz> öprüşmek |
|
opuzlug |
sarp,I, 146 bkz> obuzlug
|
|
or at |
donu al ile doru arasında
bulunan at· I, 45' |
|
ordu |
hakanın oturduğu şehir.I, 124
|
|
ordu |
sıçan, köstebek gibi yerde
yaşayan hayvanların yuvası· I, 124 |
|
ordu başı |
hakanların döşeyicisi,
yaygıcısı. I, 124 |
|
ordulanmak |
başşehir edinmek· I, 296 bkz>
ordulanmak |
|
ordutal |
hamamotu. I, 124 bkz> arğutal,
urdutal |
|
ordulanmak |
yurt tutmak, yerleşmek·II, 294
bkz> ordulanmak |
|
orgak |
orak· 1. 14, 119;II, 128, 244,
307;III, 45, 267 |
|
orılaşmak |
bağrışmak, çağrışmak.I, 239
bkz> orlaşmak, urılamak, urılaşmak, urlamak, yurlamak
|
|
orlaşmak |
bağrışmak, çağrışmak.I, 239
bkz>orılaşmak, urılaşmak, urlamak, urlaşmak, yurlamak
|
|
ormak |
kesmek, biçmek, vurmak, urmak·I,
14, 172; III, 45 |
|
ornamak |
yerleşmek, yer tutmak, yer
edinmek; (güneş) batmak, kaybolmak.I, 288 |
|
ornatmak |
yerine koymak·I, 266
|
|
orpatmak |
ürpertmek, saçını dağıtmak,I,
259, 260 bkz> örpeşmek, ürpekmek, ürpermek, ürpeşmek
|
|
ortak |
ortak·I, 99, 439;III, 71
|
|
ortaklık |
ortaklık II, 90
|
|
ortu |
orta,I, 124,125 bkz> otra,
otru, utru § ortu er; orta yaşlı adam·I,124 § kün ortu; ögle vakti.I, 124
|
|
ortulamak |
ortalamak, ortasına varmak, I,
316 |
|
oru |
şalgam, buğday ve buna benzer
şeyleri saklamak için kazılan çukur,I, 87 |
|
orulmak |
biçlmek I, 194, 195
|
|
orum |
kesim·I, 75 § bi orum ot; bir
orakta çıkarılan ot·I, 75 |
|
orun |
yer, mekân, ınevki.II, 72,
177; III, 222, 430 |
|
orunç |
rüşvet, gevik· III, 449 bkz>
urunç |
|
orunçak |
emanet· I, 148, 149
|
|
osruk |
osuruk· I, 99
|
|
osruşmak |
osuruşmak· I, 234
|
|
osug |
bir nesnenin bir nesneye
değişmesi, bir nesnenin bir nesne ile kar;ılandırılması· I, 64 osuglamak
hile ile kilit açmak· I, 306 bkz> üsüglemek |
|
osurgan |
osurgan, çok osuran· I, 156
|
|
osurmak |
osurmak·I, 200
|
|
ot |
ot, hayvan yemlerinin hepsi·I,
14, 35, 65,75, 169, 172, 195, 225, 255, 342, 415, 469; II, 79, 108, 133,
294, 330, 348, 351; III, 4, 47, 68, 122, 141, 200, 263, 277, 287, 374, 436,
442 § çiwgin ot; hayvanları semirten ot· l, 443 |
|
ot |
ilâç, em, zehir. I, 35, 47,
154, 514, 515;II, 72, 116, 127, 176, 315, 345;III, 224, 252
|
|
ot |
ateş, duman,I, 43, 164, 176,
177, 183, 195, 200, 202, 208, 230, 332, 400, 499, 513, 514,522;II, 78, 100,
133, 144. 176, 245, 292, 293, 299, 302, 353, 358; III, 16, 23, 63, 65, 96.
97, 265, 341, 348, 430 |
|
otaçı |
hekim, ilâç yapan,I, 35, 299
|
|
otag |
otag·III, 208
|
|
otamak |
ısınmak, odun yakmak; ilâç
yapmak·III, 252 |
|
otgarmak |
otlatmak·I, 225
|
|
otgun |
eğerin solunda kolanın
geçirilerek dile bağlanan enli bir kayışı·I, 107 |
|
ot karak |
gözün gören yeri·I, 382
|
|
otlamak |
otlamak,I, 285
|
|
otlanmak |
ateşlenmek, ateş kesilmek,
ateş gibi olmak; öfkelenmek·I, 297 |
|
otlug |
otlu·I, 98
|
|
otlug |
yemlik, ahır,I, 98
|
|
otra |
orta, ortada, arada,I, 125,
188, 308;II, 89, 287 bkz> ortu, otru, utru |
|
otran |
don, elbise,I, 108
|
|
otru |
karşı, õn, ara, orta,
ortasında·I, 68, 126, 494; II, 28, 145;III, 40, 156, 422 bkz> ortu, otra,
utru |
|
otrug |
ada·I, 97
|
|
otrulanmak |
yüz yüze gelmek·I, 296, 297
bkz> utrulanmak |
|
otrunmak |
karşı koymak istemek·I, 251
bkz> utrunmak |
|
otruşmak |
karşı koymak, karşı gelmek,
karşılaşmak·I, 232 bkz> utru;mak ottuz sayıda otuz·I, 142
|
|
otulmak |
ekini bozan bitkiler keslimek,
başi vurulmak.I, 193 bkz> utulmak |
|
otuñ |
odun·I, 14, 67, 70, 134, 272,
449;II, 238, 341;III, 153, 187, 246, 249, 252, 292, 351 otuñluk odunluk,I,
162 ot yem karabiber, klmyon glbi tohum ve baharlar,III, 5
|
|
owrug |
kemiğin ek yerlerl, bel
kemiğinln boyunla birleştiği yer; dagın yamacı ve bittiği yer,I, 118 bkz>
ograg, ogrug |
|
owunmak |
oğuşturmak,I, 202;II, 147 bkz>
uwunmak |
|
oy |
yerdeki oyukluk, çukurluk·I,
49, 146 |
|
oy |
at yagız at, I, 49
|
|
oyma |
çizme yapılacak Tnrkmen
keçesi· II, 100, 207 |
|
oymak |
oymak, yerleştirmek,
sıkıştırmak, I, 174 |
|
oynagu yér |
oynanacak yer,I, 121 oynak
işler oynak kadın·I, 120 |
|
oynamak |
oynamak.I, 225. 226, 240;II,
114, 226;III, 131, 377 |
|
oynaş |
oynaş, başka biriyle sevişen
kadın,I, 120 |
|
oynatmak |
oynatmak,I, 271
|
|
oy obuz |
basık, düz yer·I, 54
|
|
oyturmak |
oydurmak, bastırmak, sıkı;tırmak·
I, 269 |
|
oyuk |
hayal, belge, bostan höyügü·I,
81, 85, 384 |
|
oyulmak |
oyulmak, çukurlaşmak,
sıkıştırılınak· I, 268, 269 oyun oyun, yarış,I, 85;II, 25
|
|
oyuşmak |
oymakta ve basmaktä yardım ve
yarış etmek· I, 268 |
|
ozgan at |
çok ileri giden, başkalarını
geçenat· I, 470 |
|
ozıtgan |
daima ileri sürüp geçerek
kazanan·1, 155 |
|
ozıtmak |
ileri sürmek·I, 155
|
|
ozmak |
başkasından lleri geçmek· I,
173 bkz uzmak |
|
ozuk at |
koşu ve benzerlerinde lleri
glden ve başka atları geçen at·I, 66 |
DİVÂNÜ LÜGATİ'T TÜRK ANA SAYFASINA DÖN
|
