|
Mesneviden Hikayeler
MESNEVİ'DEN
HİKAYELER -CİLT 1-
GÜNDÜZÜ GECELEYİN ARA
Peygamber bir sabah Zeyd'e Ey temiz ve saf arkadaş, sabahı
nasıl ettin? Diye sordu. Zeyd: Mümin bir kul olarak deyince İman bağın
yeşermiş, çiçekler açmışsa nişanesi nerede? dedi. Zeyd dedi ki: Gündüzleri
susuz geçirdim, geceleri aşktan, yanıp yakılmadan uyumadım. Mızrak kalkandan
nasıl geçerse ben de gündüzlerden, gecelerden öyle geçtim. (onlar beni
tutamadıkları gibi onlardan bana bir şey de bulaşmadı.) Ondan dolayı bence bütün
şeriatler, bütün dinler birdir. Bence yüz binlerce yılla bir saat aynı. Ezelle
ebet birleşti. Fakat akıl, kabiliyetsizliğinden buraya yol bulamaz. Peygamber
Peki, o yoldan, bu diyarın anlayışınca, bu diyar akıllılarının harcına
getirdiğin bir hediye var mı, nerede? Çıkar bakalım! dedi. Zeyd dedi ki: halk,
gökyüzünü nasıl görürse ben de arşı, arştakilerle beraber öyle görüyorum. Benim
önümde sekiz cennetle yedi cehennem, şaman önündeki put gibi apaçık ve meydanda.
Halkı, değirmende buğdayı arpadan fark edercesine teker ,teker tanıyorum.
Cennetlik kim, yabancı nerede? Bence yılan ve balık gibi ap aşikar. Kıyamet
günü, bazı yüzler ak olur, bazıları kara... Sırrı, şimdiden meydana çıktı. Bu
halkın bir kısmının yüzü ak, bir kısmının kara. Hakikatte bazı ruhlar, bundan
önce de ( dünyaya gelmeden de) ayıplıydı. Fakat ana rahminde olduğu için hali,
halka gizliydi. Şaki, ana karnında şaki olur (fakat bilinmez) Cisim alemindeyse
cisimdeki hallerden, ruhun halleri de anlaşılır. Vücut da ana gibi can çocuğuna
gebedir. Ölüm, doğmak derdi ve kıyamettir. Bu dünyada geçmiş canların hepsi, O
ferahlı can acaba nasıl doğacak? diye beklemektedirler. Zenciler, o mutlaka
bizdendir derler. Beyazlar da, imkanı yok... O çok güzel olacak, derler. Vücudun
canı, ahiret alemine doğunca artık beyaz, kara ihtilafı kalmaz. Kara ise
Zenciler alıp götürürler, beyazsa kendi cinslerinden olan bu çocuğu, beyazlar
alıp götürürler. Fakat doğmadıkça anlamak, alemdeki müşkül işlerdendir.
Çünkü henüz doğmamış çocuğun nasıl olduğunu bilen azdır. Bunu anlayan kişi,
ancak Tanrı nuruyla bakıp gören kişidir. Böyle olan zat, batına da nüfuz
edebilir. Nutfenin aslı beyaz renkli ve hoştur. Fakat beyaz kişinin canının
aksi; Nutfeye renk verir, onu en güzel şekle sokar; kara kişinin canının aksi de
bir kısım halkı, en aşağılık bir renge, en bayağı bir şekle sürer, götürür. Bu
söze nihayet yoktur. Sen yine atını sür de biz kervandan geri kalmayalım. Bir
gün her zümrenin önünde, saman çöpü müsün , dağ mı. Hindu musun, Türk mü?
Meydana çıkar. Hindu ile Türk, ana karnında belli olmaz. Fakat doğunca zayıf mı
kuvvetli mi... herkes görür anlar. Zeyd Ben halkı, kadın, erkek... Herkesi,
kıyamet günündeymiş gibi apaçık görüyorum. Hemen şimdicik söyleyeyim mi? Yoksa
kapayayım mı? dedi. Mustafa, dudağını ısırarak sus demek istedi. Zeyd dedi ki:
Ey Tanrı Peygamberi, haşir sırrını söyleyeyim de bugün dünyada kıyameti
koparayım mı? Müsaade et bana, perdeleri yırtayım da aslım, mahiyetim güneş gibi
parlasın; Güneş benim nurumdan tutulsun... Hurma ağacı (gibi meyveliler) ile
söğüt ağacını (gibi meyvesizleri) göstereyim. Kıyamet sırrını açayım, halis
altın para ile ayarı bozuk parayı izhar edeyim. Elleri kesik Eshab-ı Simal-ı
küfür rengiyle al rengi... Tutulmayan, gidilmeyen ayın ziyasında yedi nifak
deliğini... Şakilerin pırtıl elbiselerini göstereyim. Peygamberlerin
davullarını, nöbetlerini duyurayım. Cehennemi, cennetleri, ikisinin arasındaki
Araf'ı apaçık olarak kafirlerin gözlerinin önlerine getireyim. Kevser Havuzunun
çoşmakta olduğunu... suyunun, cennetliklerin yüzlerine vurmakta. İç. İç! diye
seslenmekte ve bu sesin de kulaklarına gelmekte bulunduğunu... Susuzların,
havuzun etrafında koşup durduklarını apaçık göstereyim. Onların omuzları
omuzlarıma sürünmekte, naraları kulağıma gelmekte. İşte gözümün önünde... Cennet
ehli, dilekleriyle birbirlerini kucaklamışlar; Birbirlerinin ellerini ziyaret
ediyor, musafahada bulunuyorlar, dudaklarından buseler yağmalıyorlar.
Aşağılık kişilerin hasret naralarından, ah, ah diye
bağrışmalarından kulağım sağır oldu. Bu söylediklerim ancak işaretlerden
ibarettir. Daha derin söylerim ama Peygamberi incitmekten korkuyorum. Zeyd,
böylece sarhoş, harap bir surette söyleyip duruyordu. Peygamber, yakasını büktü.
Dedi ki: Kendine gel, atın pek hızlı gidiyor, yuları çek. Tanrı haya etmez
hükmünün aksi vurdu, utanma ortadan kalktı. Aynan, kılıftan çıktı. Ayna ve
terazi yalan söyler mi? Ayna ile terazi, kimse incinmesin, utanmasın diye sözünü
saklar mı? Ayna ile teraziye yüzlerce yıl hizmet etsen onlar yine doğrucu ve
kadri yüce mihenklerdir. Sen benim sırrımı sakla, doğruyu gizle; sen de eksik
gösterme, fazla göster, ( diye yalvarsan bile) Onlar sana Kendini maskara etme
ayna, terazi nerede; hile düzen nerede? Tanrı, hakikatlerin bizim vasıtamızla
anlaşılması için kadrimizi yüceltti. Eğer bu doğruluğumuz olmasaydı ne değerimiz
olurdu; iyilerin yüzünü nasıl ağartırdık? derler. Fakat sen, gönlüne Sina
dağındaki Tanrı tecellisi vurduysa bile yine aynayı koynuna koy! Zeyd, Tanrı
güneşi, ezeli güneş, hiç koltuğa sığar mı? Aslı olmayan şeyleri de yırtar,
yakar; koltuğu da. Önünde ne delilik kalır, ne akıllılık! dedi. Peygamber dedi
ki: Bir parmağını gözünün üstüne koydun mu... dünyayı güneşsiz görürsün. Bir
parmak bile, aya perde oluyor. İşte bu padişahın ayıp örtücülüğüne alamettir.
Bir suretle bir nokta ( gibi olan parmak), cihanı örter; bir sürçme de güneşi
küsufa uğratır. Dudağını yum, denizin dibine bak. Tanrı, denizi, insana mahkum
etmiştir. Nitekim selsebil ve Zencebil ırmakları da Tanrı'nın cennete koyduğu
kulların hükmü altındadır. Cennetin dört ırmağı bizim hükmümüzdedir. Fakat bu
gücümüzden, kuvvetimizden değil...Tanrı emriyle böyledir. Bu ırmaklar,
büyücülerin hükümlerine uyan büyüler gibi bizim hükmümüzdedir; onları nereye
istersek oraya akıtırız. Bu akıp duran ve gönlün hükmü altında, canın fermanına
tabi bulunan iki göz çeşmesi gibi... Gönül dilerse gözler; zehrin, yılanların
bulunduğu tarafa gider; gönül dilerse baktığı şeylerden ibret alır. Gönül
dilerse görülen şeylere bakar; gönül dilerse örtülü , gizli şeylere akar. Gönül
dilerse, gözleri külliyat tarafına sevk eder; gönül dilerse cüziyatta hapseyler.
Bu beş duygu da ( çeşmelerdeki lüleler, nasıl çeşmeye tabi ise) aynı tarzda
gönle tabidir. Onun muradınca ve onun emrine göre iş görür. Gönül ne tarafı
işaret ederse beş duygu da eteklerini toplayıp o tarafa gider. Musa'nın elindeki
sopa nasıl Musa'ya tabi ise el, ayak da apaçık gönlün emrine tabidir. Gönül
isterse ayak, raksa girer, yahut yavaş yürürken hızlı yürümeye başlar. Gönül
isterse el, parmaklarla hesaba girişir, yahut kitap yazar. El gizli bir elin
hükmündedir. O gizli el içerdedir, dışarıya teni dikmiş, kendisine onu vekil
etmiştir. Gönül dilerse el, düşmana bir ejderha kesilir. Gönül dilerse sevgiliye
yardımcı olur. Gönül dilerse el, yemek için kepçedir, on batmanlık gürz. Acaba
gönül, bunlara ne söylüyor ki? Bu ne şaşılacak vuslat, bu ne gizli sebep! Gönül,
acaba Süleyman Mührünü mü ele geçirdi ki bu beş duygunun yollarını istediği gibi
işaret etmekte! Beş zahiri duygu dışarıda kolayca onun mahkumu olmuş, beş batıni
duyguda içeride onun memuru... On duygu bunlardan başka yedi endam... Daha da
dille söylenmeyecek kadar çok kuvvetler... Gayri sen say. Gönül mademki ululukta
sen de bir Süleyman'sın...Parmağındaki saltanat yüzüğüyle perilere, şeytanlara
hükmet! Bu saltanatta hileye sapmazsan o üç şeytan, senin parmağından yüzüğü
alamaz. Gayri adın, sanın, bütün dünyayı tutar. Cismin gibi iki cihan senin
hükmüne uyar. Fakat şeytan elindeki yüzüğü alırsa padişahlık bitti, bahtın öldü
demektir. Tanrı kulları, eğer iş böyle olursa bundan böyle kıyamete kadar ancak
ve ancak Ah hasretlik! der, durursunuz. Hadi, tutalım, kendi hileni inkar
edersin; canını teraziyle aynadan nasıl kurtaracaksın? Lokman efendisinin
hizmetinde bulunan köleler arasında hor, hakir görünmekteydi. Efendi rahatça
yesin, eğlensin diye kullarını meyve getirmek üzere bağa gönderdi. Lokman,
kullar içinde, adeta onlara tabi bir kuldu. İçi manalarla dolu, görünüşü gece
gibi kapkaranlıktı.
Köleler topladıkları meyveleri, tamah edip bir iyice yediler.
Efendilerine de Lokman yedi dediler. Efendi, Lokman'a yüzünü ekşitti, ağır bir
tavır takındı. Lokman bunun sebebini araştırıp anlayınca efendisine dargın bir
tarzda ağzını açıp. Efendi; hain kul, Tanrı yanında, onun rızasını kazanmış bir
kul olmaz. Ey kerem sahibi! Hepimizi imtihan et. Bize fazlasıyla sıcak su içir.
Ondan sonra beni büyük bir sahraya çıkar. Sen atlı olarak koş, bizi de yaya
olarak koştur. O zaman kötülük yapanı gör, sırları açan Tanrı'nın işlerini
seyret dedi. Efendi, kullara saki oldu, sıcak suyu içirdi. Onlarda korkularından
içtiler. Sonra onları ovalarda koşturmaya başladı. Kullar aşağı yukarı koşup
duruyorlardı. Nihayet iyice yoruldular, kusmaya başladılar. İçtikleri su
yedikleri meyvelerin hepsini çıkardı. Lokmanın da gönlü bulandı, o da kustu.
Fakat onun karnından halis su geldi. Lokmanın hikmeti bunu göstermeyi bilirse,
varlığın Rabbi olan Tanrı'nın hikmeti nelere kadir değildir? Kıyamet gününde
bütün sırlar çıkacak, bilinip görülecek. Sizin de bilinmesini istemediğiniz sır
meydana çıktı. Sıcak suyu içtikleri gibi kendilerini rüsvay edecek sırları
tamamı ile açığa vurulmuş oldu. Taş; ateşle sınanacağı ( ateş içinde parçalanıp
yumuşayacağı, eriyebileceği) için kafirler, ateşe atılırlar, onların azabı
ateşle olur. O taş gibi gönle biz kaç kereler yumuşak sözler söyledik, fakat
öğüt almadı. Damarda da kötü yara olursa oraya kötü ilaç konur, eşeğin başına
köpeğin dişi layıktır. Habis olan şeyler habisler içindir hükmü bir hikmettir.
Çirkine münasip olan çirkin eştir. Şu halde sen de hangi eşi dilersen yürü, onu
al. Tanrı'da mahvol, onun sıfatlarını kazan! Nur istersen nura istidat kazan;
Tanrı'dan uzaklık istersen kendini gör, uzaklaş! Yok, eğer bu harap zindandan
kurtulmaya bir yol istersen sevgiliden baş çekme, secde et de yaklaş! Bu sözün
sonu yoktur. Zeyd; kalk, natıka Burak'ını bağla! Söz söyleme kabiliyeti ayıbı
açar; gayb perdelerini yırtar. Tanrı, nice yerlerde gaybı ister. Şu davulcuyu
sür, yolu kapa. Atını hızlı sürme, yuları çek. Sıraların gizli kalması, herkesin
gizli zannından mesrur olması daha iyi. Hak kendisinden ümit kesenlerin de bu
ibadetten yüz çevirmemelerini istemektedir; Onlar da bir ümide kapılsınlar,
birkaç gün o ümidin maiyetinde koşup dursunlar; Tanrının merhameti herkese şamil
olduğundan diler ki o rahmet, herkesi aydınlatsın. Her bey, heresir, ümit ve
korkuyla Tanrı'dan çekinsin. Bu ümit ve korku: herkes bu perdenin ardında
beslenip yetişsin diye perde ardına girmiştir. Ümit ve korku perdesini yırttın
mı... Gayb, bütün şaşaasıyla ortaya çıkar. Bir genç dere kıyısında balık tutan
birisini görüp, Bu balıkçı Süleyman olmalı diye zanna düştü. Süleyman'sa neden
yalnız ve gizlenmiş; değilse nasıl oluyor da bu derece Süleyman'a benziyor?
Süleyman tekrar müstakil bir padişah oluncaya kadar gönlünde bu şüphe vardı. Dev
onun tahtından, diyarından yıkılıp gitti; baht kılıcı, o şeytanın kanını döktü.
Yine yüzüğünü parmağına taktı dev ve peri askerlerini yine başına topladı. Halk,
seyretmek için tapuya geldiler, düşünceye kapılmış olan genç de onların arasına
katılıp huzura vardı. Süleyman'ın parmağında yüzüğü görünce düşüncesi, kuruntusu
tamamı ile geçti. Vehim, işin gizli, kapalı olduğu zamandadır. Bu araştırma
görünmeyen şey içindir. Ortada olmayan şeyin kuruntusu, büyüdükçe büyür. Fakat
gaypta olana şey, meydana çıktı mı, kuruntu geçer. Gerçi bir şeyin hakikatini
izhar etmek esasen kemaldir ve canları kuruntudan kurtarır; Fakat gayba imanın,
görünen şeye inanmaya nispetle bire yüz fazileti vardır. Bunu iyice bil de şüphe
ve tereddütten kurtul! Nurlu gökyüzü yağışsız olmaz ama kara yeryüzü de nebatatı
yetiştirmeden vazgeçmez.
Sonraki Sayfaya Devam
1.CİLT ANA SAYFASI
MESNEVİDEN HİKAYELER ANA SAYFASI
|