|
Mesneviden Hikayeler
MESNEVİ'DEN
HİKAYELER -CİLT 1-
SALİH PEYGAMBERİN
DEVESİ
Salih'in devesi görünüşte deveydi, o zalim kavim, bilgisizlik
yüzünden deveyi kestiler. Su için deveye düşman olduklarından kendileri, mezara
su ve ekmek oldular. ( helak olup mezarı doyurdular). Tanrı devesi, ırmaktan
buluttan su içmekteydi. Onlar, Hakk'ın suyunu Hak'tan esirgediler Salih'in
devesi, salih kişilerin cisimleri gibidir; onlar kötülerin helaki için tuzaktır.
Neticede Tanrı devesinden ve içeceğinden çekinin hükmü, o ümmeti ne dertlere
uğrattı, onları nasıl helak etti! Tanrı kahrının şahnesi, bir devenin kanına
diyet olarak onlardan bütün bir şehri diledi. Ruh, Salih gibidir,ten de deveye
benzer. Ruh vuslattadır ten ihtiyaç içindedir. Temiz ruha zarar vermenin imkanı
yoktur. Tanrı yaralanmaz. Böyle ruha sahip olanlara kimse galip gelemez. Zarar
gelse bile sedefe gelir, inciye değil. Temiz ruha zarar vermenin imkanı
yoktur. Tanrı'nın nuru, kafirlere mağlup olmaz. Can, toprağa mensup cisme, kötü
kişiler, incitsinler de Tanrı imtihanını görsünler diye ulaştı, bu yüzden
cisimle bağdaştı, birleşti. Canı inciten kişinin, bu incitmenin Tanrı'yı incitme
olduğundan haberi yoktur. Bilmiyor ki bu küpün suyu ırmak suyu ile birleşmiştir.
Tanrı bütün aleme penah olsun diye bir cisme alaka bağlamıştır. Onların
gönüllerine kimse muzaffer olamaz. Sedefe zarar gelir, inciye gelmez. Tanrı
velisinin cisim devesine kul ol ki Salih Peygamberle kapı yoldaşı olasın. Salih
peygamber, Madem ki haset ettiniz, bu işi yaptınız, üç gün sonra Tanrıdan azap
erişecek. Ondan üç gün sonra da can alıcı Tanrıdan başka bir afet gelecek ki
onun üç alameti vardır: Hepinizin yüzünüzün rengi değişir. Birbirinize bakınca
yüzlerinizi türlü türlü renklerde görürsünüz. İlk günlerde yüzleriniz safran
gibi sararır; ikinci günü erguvan gibi kızarır. Üçüncü günü yüzleriniz tamamı
ile kararır, ondan sonra da Tanrının kahrı gelir, çatar. Eğer bu tehdide benden
delil isterseniz devenin yavrusunu daha doğru kovalayın! Eğer tutabilirseniz
derdinize çare bulunur. Tutamazsanız ümit kuşu uzaktan kaçtı, gitti! dedi. Bu
sözü duyunca hepsi birden köpek gibi onun ardından seğirtmeğe başladılar. Kimse
yavruya erişmedi; dağlar arasına dalıp kayboldu. Temiz ruh gibi ten ayıbından,
nimet ve ihsan sahibi Tanrı'ya kaçıp gitmekteydi. Salih dedi ki: Gördünüz mü
Tanrının bu kazası nasıl geldi? Artık ümidin boynunu vurdu. Devenin yavrusu
nedir? Salih? Peygamberin gönlü. Onun hatırını ele alın, onun isteğini yerine
getirin. Onun gönlünü alırsanız azaptan kurtuldunuz yoksa, pişman olduğunuzun,
ümitsizliğe düştüğünüzün günüdür. Salih'ten bu bulanık vadi duydukları gibi
azaba göz dikip beklemeye başladılar. Birinci gün yüzlerinin sarardığını
gördüler.Ümitsizlikle soğuk ,soğuk ah etmeye başladılar. İkinci günü hepsinin
yüzü kızardı. Artık ümit ve tövbe nöbeti kayboldu. Üçüncü gün hepsinin yüzü
kapkara kesildi. Salih Peygamberin hükmü: cenksiz, cidalsiz doğru çıktı. Hepsi
de ümitsiz bir hale gelince kuşlar gibi ayaklarını altlarına alıp iki dizlerinin
üstlerine çöktüler.
Cibril-i Emin, bu diz çökmeyi Peygambere Casimin ayetini
getirerek Kuran'da anlattı. Sana diz çökmeyi öğrettikleri ve seni bu çeşit diz
çökmeden korkuttukları vakit, yani bela gelmeden diz çök! Salih'in kavmi, Tanrı
kahrının zahmını beklediler: o kahır ve azap da gelip o şehri yok etti. Salih,
halvetten çıkıp şehre doğru gitti; gördü ki şehir duman ve ateş içinde. Onların
hak ile yeksan olmuş cüzülerinden bile feryat ve figanlarını duyuyordu; feryat
duyulmaktaydı ama ortada feryat eden yok! Kemiklerinden iniltiler, sızıntılar
duydu; canları çiğ taneleri gibi yaş döküyor, ağlıyordu. Salih bunu duyup
ağlamaya başladı: feryat edenlere feryat etmeye koyuldu:Ey batıl yolda yaşayan
kavim! Ben sizin çevrinizden Tanrıya şikayet etmiş ağlamıştım. Tanrı, bana
Onların eziyetlerine sabret; onlara nasihat ver. Zaten devirlerinden çok bir
zaman kalmadı demişti. Ben cefaları eziyetleri yüzünden onlara nasihat
edemiyorum. Nasihat sütü sevgiden, saflıktan coşup akar demiştim. Bana o kadar
eziyetler ettiniz ki nasihat sütü damarlarımda dondu. Tanrı, bana Ben sana lütuf
ve inayet eder, o yaralara merhem koyarım buyurdu. Hak, gönlümü gök gibi saf bir
hale getirdi. Gönlümden, sizin cefalarınızı sildi, süpürdü. Yine size nasihatler
vermeye, şeker gibi temsiller getirmeye , sözler söylemeye başladım. Şekerden
taze süt çıkarıp balla şekeri sözlerime katmaya, size tatlı, tatlı öğütler
vermeye koyuldum. O sözler, size zehir gibi tesir etti. Çünkü siz baştan aşağı
zehir membaı, zehir madeniydiniz, zehirden ibarettiniz. Nasıl gamlanayım ki gam
baş aşağı yuvarlanıp gitti. Ey inatçı kavim! Gam sizdiniz. Gamın ölümüne ağlayıp
feryat eden olur mu? Baştaki yara iyileşince bu yüzden saçını sakalını yolan
bulunur mu? Salih, yüzünü kendine çevirip dedi ki: Ey feryat eden, onlar feryat
etmeye değmez! Ey Kuran'ı doğru okuyan! Eğri okuma. Zalim kavmin ardından nasıl
yas tutayım? Fakat yine gözünden, gönlünden yaşlar akmaya başladı. Onda sebepsiz
bir merhamet hasıl oldu. Gözyaşı damarları (yağmur gibi) yağmaktaydı, kendisi de
şaşırmıştı. Bu katralar, cömertlik ve kerem denizinin sebepsiz akan katralarıydı.
O ağlarken aklı diyordu ki: Bu ağlama neden? Seninle eğlenen o çeşit bir kavme
ağlamak reva mı? Neye ağlıyorsun söyle. Yaptıkları işlere mi? O gidişleri kötü
kin askerine mi? Onların paslı karanlık gönüllerine mi, yılan gibi zehirli
dillerine mi? Onların Segsar'larınkine benzeyen nefes ve dişlerine mi? Akrep
yatağı olan ağız ve gözlerine mi? İnatlarına mı, alaylarına mı, kınamalarına mı?
Şükret; bak, Tanrı onları nasıl hapsetti, helak eyledi! Elleri eğri, ayakları
eğri, gözleri eğri, bakışları eğri, savaşları eğri, öfkeleri eğri... Onlar,
geçmişleri taklit edip nakil ettikleri reylere uyduklarından bu akıl pirinin
başına ayak bastılar. Birbirlerine görünmek ve duyulmak kaygısı ile hür ihtiyar
olmadılar, kart eşek oldular. Tanrı cehennemlikleri göstermek üzere dünyaya
cennetten kullar getirdi... Cehennemlikler, cennetlikler bir dükkanda otururlar.
Aralarında bir perde vardır, birbirlerine karışmazlar. Nar ehliyle nur ehli,
görünüşte karışıktır ama aralarında kaf dağı çekilmiştir. Bunlar, madende
toprakla altının birbirine karışmasına benzerler. Toprakla altın karışıktır ama
aralarında yüzlerce ova, yüzlerce konak var! Bu, bir dizide hakiki inci ile
yalancı incinin bir gecelik konuk gibi misafir olmasına benzer. Denizin yarısı
şeker gibi tatlı, lezzetli, rengi ay gibi parlak; Diğer yarısı, yılan zehri gibi
acı,lezzetsiz, rengi de katran gibi kara.
Cennetlikle cehennemlik olanlar da deniz gibi alttan üstten,
dalgalanıp dururlar. Dar ve küçük bir cisimden dalgaların birbiri ardınca zuhuru
da canların barışta, savaşta birbirlerine karışmalarına benzer. Barış dalgaları
kopar, gönüllerden kinleri giderir. Bunun aksine savaş dalgaları kopar,
sevgileri altüst eder. Sevgi acıları tatlıya çeker, tatlılaştırır. Çünkü
sevgilerin aslı, doğru yola götürmedir. Kahır ise, tatlıyı acılığa çekmektedir.
Acı, tatlı ile bir arada bulunur, bağdaşır mı? Acı tatlı;bu gözle görünmez.
Basiret ehli, onları, akıbet penceresinden görmeyi bilir. Akıbeti gören göz,
doğuyu görebilir. Ahiri gören göz ise gururdan, körlükten ibarettir. Nice
tatlılar vardır ki şeker gibidir, fakat o şeker içinde zehir gizlidir. Aklı en
üstün, anlayışı en keskin olan, kokudan anlar. Öbürüyse ancak dudağına, dişine
değince fark eder. Şeytan Yiyin diye bağırır ama o adamın dudağı zehri, boğazına
varmadan reddeder. Başka biri boğazına varınca anlar, bir başkası yer, bedenini
berbat edince anlar. Zehir; diğer birisinde abdest bozarken yanış yapar; zaman,
zaman ciğerini delen bir acı peyda eder. Bir başkasında zehrin eseri; günler,
aylar geçtikten sonra görünür. Diğer birisinde ise ölümden ve sur üfürüldükten
sonra meydana çıkar. Eğer o kişiye mezarda mühlet verirlerse mutlaka mahşer günü
azap ederler. Her otun, her şekerin zamanede bir oluş müddeti vardır. Lalin,
güneşin tesiriyle renk, parlaklık ve letafet elde etmesi için yılların geçmesi
gerektir. Alelade otlar, iki ay içinde yetişir. Fakat kırmızı gül, ancak bir
yılda yetişir gül verir. Yüce ve Ulu Tanrı, bunun için eceli, yani her şeyin
müddetini En'am suresinde anlatmıştır. Bunu duydun ya; her kılın kulak
kesilsin... Bu duyduğun abıhayattır, afiyet olsun! Bu söze söz deme, abıhayat
de. Bu sözü, eski harfler teninde yepyeni bir ruh olarak gör. Arkadaş; başka bir
nükte daha duy. Bu nükte can gibi hem apaçık, meydandadır, hem gayet ince ve
gizli. Bir yer olur ki bu yılan zehri, Tanrının tasarruflarıyla gayet tatlı ve
lezzetli bir hale gelir. Bir yerde zehirdir, bir yerde ilaç... Bir yerde
küfürdü, bir yerde tam layık ve yerinde. Orada cana zarar verir ama burada
derman kesilir. Su koruk içinde ekşidir; fakat üzüme gelince tatlılaşır,
güzelleşir. Sonra küpün içine girince acır, haram olur...Sirke olunca ne güzel
katıktır! Veli, zehir yese bal olur, fakat talip yese aklı kararır zarara uğrar.
SüleymanRabbi hebli demiş, yani Benden başkasına bu saltanatı verme. Yahut
benden başkasına bu lütufta, bu ihsanda bulunma diye niyaz etmiştir. Bu hasede
benzer ama değildir. La yenbağı nüktesini candan oku. Benden sonra bu saltanatı
kimseye verme sırrını onun nekesliğinden bilme. Hatta o, saltanatta yüzlerce
zarar ve tehlike gördü. Cihan saltanatı, kıldan kıla, baştanbaşa can
kaygısından, baş korkusundan ibarettir. Baş korkusuyla can ve din korkusu...
Bize bunun gibi bir imtihan daha olamaz. Süleyman himmetli birisi gerektir ki bu
yüz binlerce renkten, kokudan vazgeçsin. Kuvvet ve kudretiyle beraber o
saltanatın dalgası Süleyman'ın bile nefesini tıkıyordu. Bu keder yüzünden üstüne
toz, toprak konunca bütün cihan padişahlarına acıdı da. Şefaat edipBana verdiğin
bu saltanatı, kemal sahibi olanlara da ver. Bu saltanatı, kerem edip kime verir,
kime bağışlarsan Süleyman odur, o da benim. O benden sonra kimseye verme hükmüne
dahil değildir; benimledir. Hatta benimle ne demek? O kişi, davasız, nizasız
benim dedi.
1.CİLT ANA SAYFASI
MESNEVİDEN HİKAYELER ANA SAYFASI
|