|
Mesneviden Hikayeler
MESNEVİ'DEN
HİKAYELER -CİLT 6-
EYAZ'IN AKLI
Beyler, hasetten coşunca nihayet padişahı bile kınamaya
başlayıp dediler ki: Bu senin Eyaz'ında otuz adamın aklı yokken nasıl olur da
otuz beyin kaftan parasını yer? Padişah otuz beyle avlanmak üzere dağlara
ovalara çıktı. Uzaktan bir kervan gördü, beyin birisine git de sor bakalım, o
kervan hangi şehirden geliyor? Dedi. Bey gitti, sorup geldi, dedi ki: Rey'den
geliyor. Peki nereye gidiyormuş? Deyince kalakaldı. Bir başka beye git bakalım
yüce kişi dedi, sen de nereye gidiyor, şunu anla! O da gidip geldi, Yemen'e
gidiyormuş dedi. Padişah yükü neymiş? Deyince dinelip kaldı. Padişah bir başka
beye hadi, sen de yükü neymiş, onu öğren dedi. Bey gidip geldi, her cins mal
var, fakat çoğu Rey kaseleri deyince, padişah Rey'den ne vakit çıkmış? Diye
sordu. O aklı gevşek bey de aciz kaldı. Böylece otuz hatta daha fazla beyin
hepsi de aciz ve noksan çıktı. Bunun üzerine padişah beylere dedi ki: Ben bir
gün tek başıma Eyaz'ımı sınadım. Şu kervan nereden geliyor git anla dedim.
Gitti, hepsini sorup öğrenmiş. Benim emrim olmadan kervanın bütün ahvalini,
olduğu gibi bir bir anlattı. Bu otuz bey, otuz defada ne öğrenebildiyse o,
hepsini birden öğrenip geldi. Beyler bu bir zeka işi, o da Tanrı vergisi,
çalışmakla olmaz ki. Aya o güzel yüzü Tanrı vermiş, güle o hoş kokuyu Tanrı
ihsan etmiş dediler. Padişah dedi ki: İnsanın elde ettiği şey zararsa
çalışmamasından ileri gelmiştir, karsa çalışıp çabalamasından. Yoksa Adem,
“Rabbimiz, biz nefsimize zulmettik” der miydi. Bu suç bahtımdan, kader
böyleymiş,ihtiyatın tedbirin ne faydası var? Derdi. İblis gibi hani. O da “Sen
beni azdırdın. Hem kadehimizi kırıyor, hem de bizi dövüyorsun” demişti ya.
Halbuki takdir haktır ama, kulun çalışması da hak. Kendine gel de koca şeytan
gibi kör olma. İki iş arasında tereddütte kalıyoruz. Hiç ihtiyarımız olmasa bu
tereddüt olur mu? İki eli iki ayağı bağlı olan adam bunu mu yapsam onu mu der
mi? Denize mi dalsam, yücelere mi uçsam diye hiç tereddüt eder mi? Musul'a mı
gitsem, yoksa büyü öğrenmek için Babil'e mi diye düşüncelere kapılır mı? Şu
halde tereddüt, bir kudrete delalet eder. Böyle olmasa tereddüde düşmenin
bıyığına gülerler. Yiğidim, kadere az bahane bul! Nasıl oluyor da suçunu
başkalarına yükletiyorsun? Zeyd, kana girsin, cezasını Amr çeksin... Amr, şarap
içsin Ahmet dayak yesin, bu olur mu? Kendi etrafında dolan, kendi suçunu gör.
Hareketi güneşten bil, gölgeden bilme. Bir beyin bile ceza vermesi yanlış
olmuyor, o gözü açık er, düşmanı biliyor. Bal şerbeti içersen başkasına humma
gelmiyor. Gündüzün çalışıyorsun, akşamleyin ücretini başkası almıyor. Neye
çalıştın da zararını, faydasını görmedin? Ne ektin de devşirme vakti onu
biçmedin? Canından teninden doğan işin, çocuğun gibi gelir, senin eteğini tutar.
Yaptığın işe gayb aleminden bir suret verirler. Hırsızlık için darağacı
kurmuyorlar mı? Darağacı hırsızlığa benzemez ama gaypları bilen Tanrının meydana
getirdiği bir örnektir. Tanrıi şahsın gönlüne, adalet için şöyle bir suret düz
diye ilhamda bulunur. Sen de bilir, anlarsın ki bu, bu işin karşılığı. Yoksa
adalet sahibi olan Tanrı takdiri, insana yaptığına uygun olmayan cezayı nasıl
olur da verir? Hakim bile bunu seçer, bu çeşit hareket ederken bu hakilerin en
doğru ve adaletli hüküm vereni olan Tanrı, nasıl hükmeder? Düşün artık. Arpa
ektin mi arpadan başka bir şey bitmez. Borcu sen verdin kimden rehin istiyorsun
ki? Suçunu başkasına yükleme. Aklını yaptığın işin cezasına ver, kulağını o yana
aç... suçu kendine bul, tohumu sen ektin. Tanrının mücazatıyla, adaletiyle
uzlaş. Zahmetin sebebi kötülük etmektir. Kötülüğü yaptığın işlerde gör,
talihimden deme. Talihe bakış insanı şaşı eder. Köpeği samanlıkta uyutur tembel
bir hale sokar. Civanım kendi nefsini suçlu bul da adaletin verdiği cezayı az
kına. Ercesine tövbe et, yola baş koy. “Kim bir zerre kadar iyilik, yahut
kötülük etse mükafat ve mücazatını görür.” Nefsin afsununa az aldan, Tanrı
güneşi, bir zerreyi bile örtüp kaybetmez. Şu cismani güneş karşısında bile bu
cismani zerreler görünürse, elbette hatıra ve düşünce zerreleri, hakikatlar
güneşine karşı görünecek.
6.CİLT ANA SAYFASI
MESNEVİDEN HİKAYELER ANA SAYFASI
|