|
Mesneviden Hikayeler
MESNEVİ'DEN
HİKAYELER -CİLT 4-
İBRAHİM ETHEM'İN GÖÇÜ
Sen de Edhem gibi devlet ve
saltanatı hemencecik terk et de ebedi bir saltanata eriş! İbrahim Edhem,
geceleyin tahtında uyumaktaydı. Gözcüler, bekçiler de damda gürültü edip
duruyorlardı. Padişah, bekçilerin hırsızları ve kötü kişileri defetmelerini
istemiyordu. Çünkü kendisinin adalet sahibi olduğunu, kendisine hiçbir kötülük
gelmeyeceğini biliyordu, gönlü emindi. Muratları, dilekleri koruyan adalettir...
geceleyin damlarda sopalarını kakıp gezen bekçiler değil! Fakat padişahın, rebap
sesini dinlemeden maksadı, iştiyaklar çekenler gibi Tanrı hitabını hayal
etmekti. Zurna ve davul sesleri, bir parçacık o külli nefirin, kıyamet gününde
çalınacak olan Sur'un sesine benzer. Hakimler, bu musuki nağmelerini göklerin
dönüşünden aldık demişlerdir. Halkın tamburla çaldığı, ağızla söylediği bu
şarkılar, nağmeler, hep göğün hareketinden alınmadır. Müminler derler ki
cennetin tesiriyle bütün kötü ve çirkin sesler de latif olur. Biz hepimiz
Adem'in cüz'üleriydik...cennette o nağmeleri dinledik, duyduk! Gerçi suyla
toprak, bize bir şüphe verdi ama yine o nağmeleri birazcık hatırlıyoruz. Fakat
musibet toprağıyla karıştıktan sonra bu zir ve bem perdeleri, nereden o
nağmeleri verecek? Su, sidik ve pislikle karışınca bozulur, mizacı acı ve sert
bir hale gelir. İnsanın cesedinde de birazcık su vardır... sen onu sidik bile
saysan yine ateşi söndürür ya! Su, pis bile olsa yine tabiatı bakidir... o
tabiatla gam ateşini söndürür! İş bu yüzden güzel sesi dinlemek aşıklara
gıdadır... çünkü güzel ses dinlemede kalp huzuru ve Tanrı ile birleşme zevki
vardır. Adamın içindeki hayaller kuvvetlenir, hatta hayaller, o güzel sesten, o
güzel nağmeden suretlere bürünür. Suya ceviz atanın ateşi nasıl kuvvetlendiyse
aşk ateşi de güzel seslerle kuvvet bulunur! Su pek derin bir yerdeydi... susuzun
biri suyun üst tarafında bulunan ceviz ağacına binmiş, ağacı silkeliyordu.
Ağaçtan cevizler, suya düştükçe suyun sesini dinliyor, sudan meydana gelen
habbeleri seyrediyordu. Bir akıllı adam, bunu görüp dedi ki: Yiğidim bu
cevizler, seni susatır! Suya bir hayli ceviz düşüyor ama su derinde... senden
uzakta! Sen, yukarıdan aşağıya zahmetlerle ininceye kadar su da onları daha
uzağa götürecek! Adam dedi ki: Benim bu ağaç silkelemeden maksadım ceviz
toplamak değil... görünüşe bakma da maksadıma iyi dikkat et! Benim maksadım
suyun sesini işitmek ve suda hasıl olan şu habbeleri görmektir. Alem de susuzun,
daima havuzun çevresinde dönüp dolaşmaktan başka ne işi var? Hacının Kabe'nin
çevresini tavaf etmesi gibi o da ırmağın, suyun çevresinde dolanır, suyun sesini
dinler durur! İşte ey halk ziyası Hüsameddin, o susuzun maksadı gibi benim de bu
Mesnevi'den maksadım sensin. Mesnevi, ferileri bakımından da, tamamı ile
senindir... onu sen kabul etmişsindir.
Padişahlar, iyiyi de kabul
ederler, kötüyü de ... bir şeyi kabul ettiler mi artık reddetmezler. Mademki bir
fidan diktin, onu sula... mademki açtın düğümleme! Mesnevi'deki sözlerden
maksadım senin sırrın, onu şiir halinde söylemedeki muradım senin sesindir.
Bence sesin, Tanrı sesidir... aşık, haşa; sevgilisinden ayrılmaz. Nasın caniyle
nasın rabbi arasında keyfiyetsiz, kıyasa sığmaz bir ulaşma, bir birlik vardır.
Fakat nas dedim, nesnas değil... nas canın canı olan Tanrı'ya aşina olanlardır,
başkaları değil! Nas dediğim adamdır, adam nerede? Sen adamların başını,
görmedin, kuyruksun sen! Görünüşte o toprağı atan sen idin, hakikatte Allah idi”
ayetini okumuşsun ama cisimden ibaretsin, cüz'ülerde kala kalmışsın! A ahmak,
cisim ülkeni Belkıs gibi Süleyman Peygamber için terk et! Lahavle diyorum ama
sözümden değil... o kötü düşüncelinin vesveselerinden lahavle demekteyim! Çünkü
o, benim sözlerime karşı hayallere düşmekte, gönlündeki vesveseler ve şüpheden
doğan inkarlar yüzünden hayaller kurmaktadır. Lahavle diyorum; yani çaresi
yok... çünkü senin gönlünde benim sözlerimin zıddı olan düşünceler ve sözler
var! Sözlerim, boğazına takıldı kaldı, artık ben sustum... hadi sen, sana layık
olanı söyle bakalım!Güzel sesli bir neyzen ney çalarken ansızın aşağı tarafından
bir yeldir çıktı! Neyzen neyi aşağı tarafına tutarak, hadi bakalım dedi...
benden iyi üfleyeceksen üfle! Ey müslüman,edep nedir diye arar sorarsan bil ki
edep, ancak her edepsizin edepsizliğine sabır ve tahammül etmektir. Kimi falan
adamın huyu kötü, tabiatı fena diye şikayet eder görürsen, bil ki bu
şikayetçinin huyu kötüdür; kötüdür ki o kötü huylunun kötülüğünü söylüyor! Çünkü
iyi huylu, kötü huylulara, fena tabiatlılara tahammül eden, onların kötülüğünü
söylemeyen kişidir. Fakat şeyh, birisinin kötülüğünü söylerse bu, Tanrı
emriyledir kızgınlığa, heva ve hevese uymadan değil! Onun şikayeti, şikayet
değildir, onu ıslahtır... o şikayet, peygamberlerin şikayetine benzer.
Peygamberlerin sabırsızlığı, bil ki Tanrı emriyledir... yoksa onların hilmi,
kötü şeylere tahammül eder. Onlar kötülüğe tahammül ede ede tabiatlarını
öldürdüler... artık onlardan bir tahammülsüzlük zuhur ederse kendilerinden
değildir, Tanrı'dandır. Ey Süleyman, kuzgunla doğan arasında Tanrı hilmine bürün
de bütün kuşlarla uzlaş! Ey hilmi, yüzlerce Belkıs'ı zebun eden, ey “Rabbim,
kavmine sen doğru yolu göster, onlar bilmiyorlar” diyen! O iyi adlı, iyi sanlı
padişah, bir gece tahtında otururken damda bir tıkırtı, bir hay huy duydu.
Sarayın damında sert sert adımlar atılıyordu... kendi kendine kimin ne haddine
dedi. Sarayın penceresinden “Kim o... bu, insan olamaz, peri olmalı herhalde”
diye seslendi. Hiç görülmemiş bir bölük halk, damdan başlarını indirdiler...
dediler ki: Kaybımız var, gece vakti onu arayıp duruyoruz. İbrahim Ethem “Ne
arıyorsunuz?” dedi. Dediler ki: Develerimizi! İbrahim Ethem “Damda deve
arandığını kim görmüş?” deyince, Dediler ki: “ Peki... öyleyse sen taht üstünde
oturur, padişahlık ederken Tanrı'yı bulmayı nasıl arıyor, nasıl umuyorsun?” İşte
bu oldu, bundan sonra bir daha İbrahim Ethem'i kimse görmedi... peri gibi
insanların gözünden kayboldu! Kendisi, halkın gözü önündeydi ama manası
gizliydi... halk, sakaldan, hırkadan başka neyi görür ki? Kendi gözünden de
kayboldu, halkın gözünden de... işte ondan sonra zümrüdü anka gibi alemde meşhur
oldu. Hangi kuşun canı, Kafdağına geldiyse bütün alem onu söyler, ondan
bahseder. Bu doğu nuru da Sebe'e vurunca Belkıs'a da, oradaki halka da bir
velveledir düştü! Ölmüş ruhların hepsi dirildiler, kanat çırptılar... öldüler,
ten mezarlarından baş kaldırdılar! Birbirlerine “Bak... gökten bir sestir geldi”
diye müjde vermeye başladılar. O sesten dinler gürbüzleşti... Gönüllerin
dalları, yaprakları yeşerdi! Süleyman'dan gelen o nefes, Sur üfürülmüş gibi
ölüleri mezarlarından kurtardı. Ey dinleyen, yakini Tanrı daha iyi bilir ya, bu
devir geçti... ( Kendi zamanına ve zamanının Süleyman'ına dikkat et de) bundan
böyle kutluluk senin olsun!
4.CİLT ANA SAYFASI
MESNEVİDEN HİKAYELER ANA SAYFASI
|