Yüzölçümü
: 68.000km2
Nüfusu :
3.642.000 Başkenti : Kazan
COĞRAFİ KONUM
Tataristan Orta İdil'in kuzeyinde eski SSCB'nin Avrupa bölümünde Kama
ve �dil nehirlerinin birleştiği bir bölgedir. Volga nehri cumhuriyetin
batı ucundan Kuzey-Güney doğrultusunda akarak cumhuriyet topraklarının
büyük bir bölümünü sular. Ülke genelde alçak ve engebeli ovalarla kaplıdır.
Cumhuriyetin büyük bölümü çernozemle ( kara toprak ) kaplı ormanlı step
kuşağında yer alır.
TARİHÇE Bugünkü
Kazan Tatarları, İdil- Kama Bulgarları ile 13.yy.da Orta Asya'dan bu
bölgeye gelen Kıpçak ( Kuman ) Türklerinin torunlarıdır. Günümüzde Tatar
adı iki Türk boyu için kullanılmaktadır ; Kazanlılar ve Kırımlılar.
Çarlık Rusyası zamanında Tatar ismi , bütün Türkler için kullanılmışsa
da sonra vazgeçilmiştir. Tatar, aslında bir Moğol boyunun adıdır. Kırımlılar
ve Kazanlılar kendilerini Tatar halkı olarak kabul ediyorlar.�dil-Ural
bölgesinde bulunan Tataristan'da halk müslümandır. Rusya'da Çarlığın
devrilmesi ile ( 1917 Şubat ) geniş politik faaliyetler başladı; Moskova'da
1917'de bütün Rusya Müslümanları Kurultayı düzenlendi ve ilk defa Çarın
tayin etmediği bir lider seçildi : Alimcan Barudi . Aynı yıl Kazan'da
toplanan kurultay ise İç Rusya ve Sibirya Müslüman Tatarları'nın muhtariyetini
ilan etti ve meclisini kurdu. 29 Kasım 1917'de �dil-Ural devlet ilan
edildi. Bu devlet 1918'de Bolşeviklerin millet meclisini dağıtmalarına
kadar egemenliğini korudu. 23 Mart 1918'de Bolşevikler, Sovyet Sosyalist
Tatar-Başkurt Cumhuriyeti'ni kurdular. Daha sonra bazı iç sorunlar nedeniyle
29 Mayıs 1928'de Muhtar Tatar Cumhuriyeti'ne dönüştürdüler. SSCB'nin
dağılmasıyla Tataristan'da da geniş çapta bir milli kurtuluş hareketi
başladı. 1992'de Tataristan tam siyasi bağımsızlığını ilan etmiş ve
Rusya'dan ayrılma niyetini bildirmiştir.Ancak Rusya Parlamentosu buna
ret cevabı vermiştir. Bugün Tataristan Rusya Fedarasyonu'na bağlı özerk
bir Türk cumhuriyetidir.
NÜFUSUN ETNİK
YAPISI Günümüzde Tataristan cumhuriyeti'nin nüfusunun yaklaşık yarısını
Türk kökenli Tatarlar oluşturur. Yaklaşık 4 .000.000 nüfusa sahip olan
Tataristan'da şehirde yaşayanların oranı % 51 ; kırsal kesimde yaşayanların
ise % 49'dur. Dünya Tatarlarının sadece % 27'si kendi cumhuriyetlerinde
yaşamaktadır. Tataristan'da dışında yaşayan Kazan Tatarları'nın sayısı
yaklaşık 9 milyondur. Kazan Tatarları üstün bir konukseverliğe sahiptirler.
Bütün evrensel ve iyi değerleri taşımaktadırlar. Uygarlık ölçüleri yüksektir.
Cana yakındırlar. Sıcak yaratılışlı olup güven vericidirler. Tarihten
gelen Tatar Halkının ve Hanlarının onur duygularını taşımaktadırlar.
İDARE VE DEVLET
YAPISI Tataristan'da 16 şehir ve 24 rayon vardır. Bunların içinde
en büyükleri Bugulma, Zelyonodolsk, Almetyevsk, Çistopol, Leninogorsk,
Nijnekamsk, Naberejnye , Çelni ve Kazan'dır. Tataristan Özerk Cumhuriyeti'nde
1991 yılında Meclis ve Cumhurbaşkanı seçimi yapılmış ve cumhurbaşkanı
olarak Mintimir Şeymiyev seçilmiştir. Bakanlar Kurulu, cumhurbaşkanlığına
bağlıdır. Devlet ; yasama, icra ve yargı temeline göre oluşturulmuştur.
EKONOMİ Tatar
ekonomisi tarım ve hayvancılığa bağlı olmakla birlikte, deri, kumaş,
metal işleme ve petrol üretimi, doğal gaz, uçak fabrikası, bilgisayar
ve optik aletler fabrikaları bulunmaktadır. Endüstri de gelişmiştir.
Ortalama yılda 100 milyon ton petrol üretilmektedir. Gıda, içki, tütün,
dokuma, orman ürünleri, kağıt, lastik, plastik sanayii, kimya, gübre,
cam, elektrik, gemi inşaat, demirçelik, çimento, elektronik, uçak, imalat,
sanayii kolları da gelişmiştir.
EĞİTİM Eğitim
Rusça ve Tatar Türkçesi ile yapılmaktadır. Okur yazar oranı % 99 ' dur.
1925-26 yılından sonra latin harflerine geçmişlerdir. Ancak bu uzun
sürmemiş Türkiye'nin de latin alfabesine geçmesini bir tehlike olarak
değerlendiren Sovyet yönetimi diğer Türk yurtlarında olduğu gibi 1940'lardan
sonra yeniden Kiril Alfabesini zorla kabul ettirmiştir. Buna rağmen
Tataristan'da eğitimin milli yönü ağır basmaktadır. Ülkede 13 üniversitede,
70.000 öğrenci okumaktadır. Kazan Üniversitesi, Avrupa'nın üçüncü en
eski üniversitesidir. Anaokulu sayısı 63 olup 58.000 öğrenci okumakta,
2320 ortaokulda ise 505.000 öğrenci bulunmaktadır. Ayrıca ülkede 1800
kütüphane vardır ve 135 gazete çıkarılmaktadır. 14. yy'da müslümanlığı
kabul eden Tatarlar, Türkistan'ın İslamlaşmasında önemli yer tutmuşlardır.
Tataristan Rusya Federasyonu'nun en zengin ve en gelişmiş Cumhuriyetidir.
