|
Nüfus :
152.000
Bulundukları başlıca şehirler : Bayanülgen, Ulambatır
Bölgedeki Türk toplulukları : Kazak, Kırgız; Özbek , Uygur Türkleri
Siyasi ve idari konumlan : Bulundukları ülkenin idari yapısına
uymaktadırlar .Genellikle göçebe hayatı yaşayan Moğol Türk toplulukları,
ağırlıklı olarak Bayanülgen şehrinde oturmaktadırlar .
TARİHÇE
Moğolistan Çin egemenliğinde uzun bir süre kaldıktan sonra 1924'te ,,
Moğolistan Halk Cumhuriyeti'' olarak kurulmuştur. Moğol yurdu, Türk
tarihinde ve Türklerin geçmişinde önemli yer tutmuş ve ilk anayurtlarının
bir parçası ..olmuştur. Ayrıca Türklerin ilk bilinen yazılı metinleri
Orhun Yazıtları ve Yenisey Nehri kıyısındaki Kırgızların mezar kitabeleri
bu bölgededir. Bu anıtlar Bilge Kağan ile Kültiğin adına dikilmiş, Yuluğ
Tiğin tarafından yazılmıştır. Türklerin birleşik Hanlığı Moğolistan'da
546'da Orhun Nehri kıyısında kurulmuştur. Bölge 840'ta Uygur Türkleri'nin
egemenliğine geçmiştir. Moğol Devleti'nin çökmesi sonucu Uygur Türkleri'nin
toprakları 1644'ten 1911'e kadar Mançu Hanedanı'nın egemenliğine geçmiş
ve burada Kazak, Urianhay ve Hoton boyları arasında yedi Türk toplumu
yaşamıştır. Ayrıca bölgede az sayıda Özbek ve Uygurlar da bulunmaktadır.
BUGÜNKÜ DURUM
Bugün Moğolistan Halk Cumhuriyeti içinde Türk nüfusunun 152.000 kadar
olduğu tahmin edilmektedir. 120.000 Kazak, 26.000 Urianhay, 6.000 Hoton,
Moğolistan'da yaşayan Türk topluluklarındandır. Türk toplulukları
çoğunlukla ülkenin Kuzey ve Kuzeybatısında yaşamaktadırlar. Moğolistan
Anayasası onlara ırk, cins, milliyet, din gözetilmeksizin eşit haklar vermiştir.
Hatta devlet eliyle Kazakistan'dan buraya öğretmen, doktor, getirildiği
bilinmektedir. Bu bölgedeki Kazaklar hayvancılıkla uğraşmakta ve çiftçilik
yapmaktadırlar. Bölgedeki Kazaklar milli kültürlerini korumaya büyük çaba
göstermişlerdir. Moğolca konuşan Urihanhay'lar ve Hotonlar, hayvancılık
ve avcılıkla geçim Ierini sağlamaktadırlar.
EĞİTİM
Moğolistan'da 14 yaşına kadar eğitim zorunludur. 11 yıllık tarım ve sanayi
okulları vardır. Okullarda Moğol programlarının yanında Kazak eğitim programları da, uygulanmaktadır.
1997 verilerine göre Kazakların yaşadığı bölgede 11 ilkokul, 16
ortaokul, bir de öğretmen okulu bulunmaktadır. Buradaki öğrenciler
genellikle Kazakistan Cumhuriyeti Üniversitelerine, özellikle Almatı'daki teknik okullara
gönderilmektedirler. . Moğolistan'da din ve devlet işleri ayrı olup herkesin
ibadet özgürlüğü bulun- maktadır. Türk halklarına ait camiler bulunduğu
gibi Şamanizm ve Ateizm izlerine de rastlanmaktadır. Eğitimde hala Kiril
Alfabesi kullanılmaktadır.
|
