Yüzölçümü
: 12.500 km2
Nüfusu :
900.000
Başkenti
: Nalçik
COĞRAFİ KONUMU
Büyük Kafkasların kuzey yamacında yer alan ülkenin, kuzeyinde Stavropol
krayı, doğusunda Kuzey Osetya Cumhuriyeti, güneyinde Gürcistan ve batısında
Karaçay-Çerkez Özerk Cumhuriyeti yer almaktadır.1998 tahminlerine göre
nüfusu 900 bin kişi kadar olan Kabartay-Balkar Cumhuriyeti'nin alanı
12 500 km2' ve başşehri 240 500 nüfuslu Nalçik'dir. Coğrafi açıdan üç
bölgeye ayrılır. Güneyde, birbirine paralel dağ sıralarından (Glavni,
Peredovoy, Skalisti ve Çornıye) oluşan ve ülkenin güney sınırını çizen
Büyük Kafkas Dağları uzanır. Bu dağların en yüksek dorukları Elbruz
5642, Dihtau 5203, Koştantau 5144, Djangitau 5049 ve Shara 5068 m.'dir.
Bölgede hızlı akışlı akarsuların kaynaklarını oluşturan çok sayıda buzul
vardır. Buzul alanlarının altındaki ikinci bölgede Alpin çayırlar, iğne
yapraklı ve yaprak döken (kayın,meşe, kızılağaç, gürgen, akçaağaç, dişbudak
ve kavak) ağaçlardan oluşan ormanlar yer alır. Sıradağların, deniz seviyesinden
yükseklikleri 500-700 m.arasında değişen kuzey eteklerinde yaprak döken
ağaçlardan oluşan ormanlar uzanır; vadilerin daha geniş kesimleri ise
çayırlarla kaplıdır. Kuzey ve kuzeybatıda yer alan üçüncü bölge düz
Kabartay Ovası'ndan oluşur; Çerek,Çegem, Baksan ve Malka ırmaklarının
birleşmesiyle oluşan Terek ırmağı ovayı boydan boya geçer. Terek'in
batısında ve doğusunda Büyük ve Küçük Kabartay ovaları yer alır. Bölgenin
doğal bitki örtüsü çayırlar ve verimli çernozem topraklarını kaplayan
sorguç otu steplerinden oluşur, bununla birlikte, stepler temizlenerek
bu toprakların büyük bölümü tarıma açılmıştır. Kabartay-Balkar'a hakim
olan karasal iklim yüzey şekillerine göre bölgeden bölgeye farklılık
gösterir; Yazlar genellikle sıcak geçer, ortalama sıcaklık temmuz ayında
22°C, ocak ayında ise -40°C'dir. Dağlarda 750 mm'yi geçen yıllık yağış
miktarı, oldukça kurak olan Kabartay Ovası'nda 500 mm'ye düşer.
İDARİ YAPI VE
NÜFUS ÖZELLİKLERİ Merkezi Kafkasya'nın yüksek dağlık bölgelerinde
yaşayan ve kendilerine Taulı (dağlı) denen Balkarlar, Karaçayların doğusunda
Baksam, Çegem ve Çerek nehirlerinin geçtiği vadilerde yoğunlaşmışlardır.
Kendi aralarında Mezengiy, Bezingi, Hulamlı, Çezemli, Baksamlı gibi
kollara ayrılan Balkarlar; 1989 sayımına göre BDT'da toplam 88 771 kişidir.
Ancak bunun 71 bin kadarı kendi ülkelerinde yaşamaktalar. l5.yy. sonlarında
Osmanlı'ya bağlanan Balkarlar, 1827'de Rus hakimiyetine girmişlerdir.
1917'den sonra Karaçaylılarla birlikte Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti içinde
yer almışlar ve 1921'de Kabartay oblastına katılmışlardır. Bu yönetim
birimine,1922'de Kabartay-Balkar Özerk oblastı adı verilmiş ve 1936'da
da özerk cumhuriyet statüsü tanınmıştır. II. Dünya Savaşı'nda Almanlarla
işbirliği yaptıkları gerekçesiyle 1943'de Orta Asya'ya sürülmüşler ve
toprakları da Gürcistan'a katılmıştır. 1956'da ülkelerine dönmelerine
izin verilerek 1957'de Kabartay-Balkar ÖSSC yeniden oluşturulmuştur.
Halen Rusya Federasyonunu bağlı federe bir cumhuriyettir.
EKONOMİ Ülkenin
başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Tarım genellikle sulamaya
dayalıdır. Cumhuriyetin başlıca tarım bölgesi Kabartay Ovası'dır. Bölgede
buğday, mısır, ayçiçeği, kenevir, patates, sebze ve meyve yetiştirilir.
Dağlık sahalarda koyun ve keçi (441 bin baş) beslenir. Kabartay Ovası'nda
ise sığır yetiştiriciliği (236 bin baş) yapılır. Ünlü Kabartey atlarının
yetiştirilmesine (24 bin adet) günümüzde de devam edilmektedir, Kabartay-Balkar
yeraltı kaynakları bakımından zengin bir bölgedir. Baksan vadisindeki
Tirnyauz'un çevresindeki topraklarda molibden ve tungsten çıkarılır.
