Nüfus : 27 .000.000
Bulundukları başlıca şehirler : Tebriz, urmiye, Diazziye
Bölgedeki Türk toplulukları : Azeri Türkleri, Karapapaklar ,
Kaşkaylar , Türkmenler , Hamseler , Karapapalılar , Geymikler , Şahsevenler
, Karadağlılar , Şatrunlular , Delikanlılar, Beybağlılar , Bocağcılatlar
, Halaçlar , Karaylar , Timurtaşlar ve Avşarlar.
Siyasi ve idari konumlan : Bulundukları ülkenin idari yapısına
uymaktadırlar .Farsça'nın etkin olduğu bölgelerdeki Türk kökenliler
Şii-müslümandırlar . Buna rağmen özellikle Tebriz'de yaşayan
Azeriler milli benliklerini korumak için tarih boyunca mücadele etmişlerdir
.Ancak acımasız asimilasyon hareketlerinden onlar da nasibini almıştır.
TARİHÇE
İran'ın bilinen en eski ataları Pers, Furus, Fars ve Parsovalılardır.
Firdevsi ünlü destanı Şehnamesinde ve 10 yy'da İRAN- TURAN savaşlarını
anlatırken bölgedeki Türk varlığına değinir.
11. yy'ın ilk yarısından itibaren ''Yıva" boyundan kalabalık bir Türkmen
grubu İran'a yerleşmiş; 12. yy'da ise Solgurlarla birlikte Avşarlar,
Huzistan'ı yurt edinmişlerdir. 10 yy'dan sonra ise yoğun biçimde Türk
savaşçıları (Gazneliler, Selçuklular) ve sayısız Türk boyları Orta
Asya'dan Ortadoğu'ya ve İran'a akın akın gelmişler ve Güney Azerbaycan'a
yerleşmişlerdir. Dil olarak Batı Oğuz Türkçesi'ni kullanmışlar, Arap alfabesiyle yazmışlardır.
Ancak 1925-1979 yılları arasında Pehleviler döneminde Türklere zorla
Farsça öğretilmek istenmiş ve Azerbaycan Türkçesi yasaklanmıştır.
ÜlKEDEKİ TÜRK VARLIĞI
Türklerin yoğun olduğu Tebriz önemli. bir ticaret merkezi ve İran'ın
dördüncü büyük kentidir. İran Türkleri şiidirler. Erkekler genellikle
işçi ve memurdur. Türk kadınları ise ev işleriyle uğraşır.
İran, tarih boyunca Doğu Türklüğü ile Batı Türklüğü arasında bir duvar
ve engel oluşturmuştur. Devam eden bu politikalar karşısında İran Türkleri'nin
durumu, her dönemde sıkıntılı olmuştur.