Nüfus : 2.500.000
Bulunduklatı başlıca şehirler : Musul, Kerkük, Erbil, Süleymaniye
İlk göç : 11. -12.yüzyıllar
Bölgedeki Türk toplulukları : Irak Türkmenleri
Siyasi ve idari konumları : Irak Türkmenleri genellikle Kuzey
Irak bölgesinde yaşamaktadırlar .Bölge şu anda siyasi açıdan çok başlılık
gösterdiğinden, Türkmenler bu duruma göre önlemlerini almışlar ve bir
çok siyasi teşekkül oluşturarak milli varlıklarını güvence altına almaya
çalışmışlardır .Ancak bütün bunlara rağmen Türkiye'nin her açıdan desteğine
ihtiyaçları bulunmaktadır .
TARİHÇE
Irak Osmanlı idaresinde iken üç vilayetten oluşmaktaydı. Basra ve Bağdat
vilayetlerinin yanı sıra günümüze kadar sorunlarla dolu olan ve bugün
Kuzey ırak olarak bilinen Musul vilayetinden meydana gelmekte idi. Başta
petrol olmak üzere bir çok zenginliklere ve çok önemli bir jeostratejik
konuma sahip olan Musul vilayeti , merkezi Musul olmak olmak üzere Kerkük
ve Süleymaniye sancaklarından oluşmaktaydı. Lozan Anlaşmasında Musul
vilayetinin Irak veya Türkiye içinde kalması meselesi çözüme bağlanmadığı
için Cemiyet-i Akvam yoluyla halledilmesine gidilmiş ve Musul vilayetinin
tamamı Irak'a bağlanmıştır. Türkiye hükümeti bu olayı J 5 Haziran 1926
tarihinde Irak hükümeti ile yapmış olduğu Ankara anlaşmasıyla kabul
etmiştir. Ülkede Türkmen varlığını yok etmek için uygulanan yoğun Araplaştırma politikaları son zamanlarda etnik temizlik boyutuna varmıştır. Kerkük'ten
uzak- Iaştırılan Türkmenlerin sayısı son bir yılda 1 000 aileyi aşmıştır.
Bunların yerine
Arap aileler yerleştirilmektedir. Türkmenleri göç ettirme ve yerlerine
Arapları yerleştirme politikası eski bir politikadır ve Irak yönetimi
tarafından yaklaşık 20 yıldır yürütülmektedir. Ancak geçen yıldan buyana
bu uygulama iktidardaki Baas partisi tarafından etnik temizlik boyutuna
ulaştırılmıştır. Türkmen Siyasi Hareketi 1970'Ierde büyük gelişme gösterdi
.Bilinçlenme süreci bu dönemde hız kazandı .Yine bu dönemde Türkiye'ye
tahsil için gelen öğrenci sayısında dikkat çekici bir artma görülmüştür.
Bunda refah seviyesinin yükselmesinin büyük payı vardır.1970'lerin başında
Türkiye'ye
tahsil için gelen Türkmen öğrenci sayısı 10-15 iken bu sayı 1975'te
80'in üzer- ine çıkmıştır. 1976 ve 1977 yıllarında ise sayı katlanarak
yükselmiştir.1978 yılında Irak yönetimi Türkiye'de öğrencilerin tahsil
yapmalarını ani bir kararla yasakladı. Türkmen öğrenciler eski sosyalist
ülkelere tahsil için gitmeye teşvik edildi. 1960 yılında kurulan Türkmen
Kardeşlik Ocağı bir yandan kulüp hüviyetinde faaliyet gösterirken, diğer
yandan Türkmen toplumunun kültürel ve sosyal ihtiyaçlarını da karşıladı.
1977'de başlayan Baas saldırganlığından nasibini alan yöneticiler, önce
görevden uzaklaştırıldı. 1979 yılında ise tutuk- Iandılar ve 1980'de
idam edildiler. idamlara tepki olarak 1980'de Navzang bölgesine askeri
karargah kuruldu. Örgüt Irak Türklerinin deklare edilmiş ilk siyasi
organizasyonu özelliğini taşımaktadır. 1983'te bir araya gelen Irak'ın
siyasi kuruluşları, örgütün ısrarlı tutumu karşısında ilk defa Türkmen
haklarını .kabul ederek sonuç bildirisine yazmışlardır. Siyasi konjonktürün
değişmesi nedeniyle 1985 tarihinde örgüt faaliyetleri donduruldu. 1988
yılında Irak Milli Türkmen Partisi kuruldu. Parti Bağdat rejiminin baskıcı,
acımasız politikalarını dikkate alarak kendini Irak'ın Kuveyt'i işgal
etmesinden sonra 1991 'de deklare etti. Irak Milli Türkmen Partisi'nin
deneyimli ve idealist yöneticilerinin çabaları neticesinde dünya,Türkmen
varlığından haberdar oldu. IMTP yöneticileri Riyad, Beyrut , Londra
ve ABD'de yapılan toplantılara iştirak ettiler. ABD , İngiltere gibi
Irak sorunu ile yakından alakalı devletlerin başkentlerini ziyaret
ederek görüşmelerde bulundular. Avrupa Parlamentosu gibi önemli mahfellerde
Kürtlerle eşit temsil edilmeyi başardılar.
SİYASİ YAPILANMA
Son yıllarda bölgedeki gelişmelere paralel olarak Irak Milli Türkmen
Partisi
Kuzey Irak'ta Radyo- TV, Matbaa, Basın Yayın Kuruluşu ve en önemlisi
Türkçe eğitim veren okullar açtı. Bunun yanı sıra silahlı kuvvet çekirdeği
olacak 350 kişilik bir koruma birliği oluşturdu. Türkmen parti ve kuruluşlarını
tek çatı altında toplamak amacı ile Ekim 1994'te Türkmen Cephesi kuruluş
çalışmaları başlatıldı. 23 Nisan 1995'te Irak Türkmen Cephesinin kurulduğu
resmen ilan edildi. 4-7 Ekim 1997'de Erbil 1. Türkmen kurultayı toplanmıştır.
Kurultaya Avrupa, ABD, Avustralya'da bulunan Türkmen derneklerinin temsilcileri
de katılmıştır.