Yüzölçümü
: 143.600km2
Nüfusu :
3.944.000 Başkenti : Ufa
COĞRAFİ KONUM
Başkurdistan Cumhuriyeti, Güney Urallardan batıya doğru Belaya ve Kama
nehirlerine kadar uzanır. Güney Urallar'ın en yüksek doruğu olan Yamantau
Dağı'ndan batıya ve güneye doğru gidildikçe, yükseklik azalır. Ormanlarla
kaplı dağlar yerlerini, genellikle yaprak döken ağaçlardan oluşan yeşilliklerle
bezeli bir bozkıra ve Belaya ırmağının geçtiği ovalara bırakır.
TARİHÇE 1552'de
Kazan Hanlığının yıkılmasından sonra her iki Türk boyu (Tatar-Başkurt)
Ruslara karşı birlikte ayaklanmış ancak, 18. yy'ın sonlarında Rus egemenliğine
girmek zorunda kalmışlardır. Dört asırlık bir devrede birlikte yaşayan
Tatarlarla Başkurtlar birbirleriyle tamamen kaynaşmışlardır. Nitekim
Kazan şehrindeki medreselerle, Başkurt ülkesindeki Orenburg, Kargah,
Ufa, Troyskiy, İsterlibaş v.b. şehir ve kasabalardaki medreseler arasında
eğitim ve öğretim usulleri bakımından hiçbir fark yoktu. Öğretim elemanları
arasında Kazanlılar bulunduğu gibi bir çok Başkurt da bulunuyordu. Hiçbir
zaman ayrılık ve yadırgama olmamıştır. Böylece son devirlerin tanınmış
yazar, tarihçi ve şairlerinden Habibünneccar, Zeki Velidi Togan ve Şeyhzade
Babiç ve diğerleri eserlerini Başkurt lehçesiyle değil, Kazan yazı dili
ile kaleme almışlardır. Ancak bu eserler Bolşevik ihtilalinden sonra
suni olarak güney-batı Başkurt lehçesine aktarıldı ve ihtilalden 9 yıl
sonra 1926'da ilk Başkurtça kitap yayınlandı. Tatar- Başkurt Sovyet
Cumhuriyetini kurma projesi suya düşünce 23 Mart 1919'da SSCB'ye dahil
bir Başkurt SSC kuruldu. Başkurtlar etnik yapı itibariyle Tatarlara
yakındırlar. Tarihi kaynaklara göre Tatar-Başkurt ilişkileri tahmini
on bin yıl önceden başlamıştır. Başkurt halkının hayatında mitolojinin
ve destanların ayrı bir yeri bulunmakladır. Ural-Batır destanı bunların
en önemlileridir.
NÜFUSUN ETNİK
YAPISI Yaklaşık 4.000.000 nüfusa sahip olan Başkurdistan'da Nüfus
Oranı: Başkurtlar % 24 Tatar % 21.3 Rus % 36.7 Ukrain, Belarus ve diğer
% 18
İDARİ YAPI
Ülke, Asya ile Avrupa'nın birleştiği bölgedir. Başkenti Ufa şehridir.
Başkurdistan idari olarak 5 eyalet ( Ufa, Sterlitamak, Beloret, �şimbay,
Sibay, Belebey ) ve 17 şehre ayrılmıştır. Ayrıca bu şehirlere ait 53
rayon ( ilçe- küçük bölge ) vardır. Başkurtlar daha çok şehirlerde değil
kırsal bölgelerde yerleşmişlerdir. Başkurtların % 68'i Başkurdistan
Özerk Cumhuriyetinde yaşamakta olup, geriye kalan % 32'si Ural bölgesindedir.
Başkurtlar, Başkurdistan'ın dışında, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan,
Tacikistan, Kırgızistan, Ukrayna ve Rusya Federasyonunun diğer bölgelerinde
yaşamaktadırlar.
EKONOMİ Başkurdistan'ın
ekonomik yapısı tarım, hayvancılık ve sanayiye dayalıdır. Ülkede 647
kolhoz ve 95 sovkhoz bulunmaktadır. Başlıca tarım ürünleri, çavdar,
yulaf, darı, keten, şeker pancarı, patates, ayçiçeğidir. Başkurdistan
önemli petrol, doğal gaz ve boru hatlarına sahiptir. Rafineriler ve
petro-kimya fabrikaları ekonominin ana unsurudur. Ülkede ayrıca, kömür,
bakır, boksit, altın, manganez krom vardır. Yılda 40 milyon ton petrol,
3.5 milyon m3 doğal gaz üretilmektedir. İmalat sanayii gelişmiş olup,
petrol, doğal gaz, demir-çelik, kömür, elektrik, çimento, şeker, kereste,
pamuklu ve yünlü dokuma ekonomide önemli yer tutmaktadır. Uçak imalatı,
gübre, deri, tütün, gemi inşa, demir ve karayolu taşıtları yapılmaktadır.
Ufa, Sterlitamak, İsinbay, Kumertau, Karmavoua'da büyük enerji santralleri
bulunmaktadır. Ulaştırma demir, deniz, kara ve hava yolu ile sağlanmaktadır.
EĞİTİM Başkurdistan'da,
diğer Türk Cumhuriyetlerinde olduğu gibi eğitim gelişmiştir. Eğitim
Rusça ve Başkurt Türkçesi ile yapılmaktadır. Anaokulları ve 10 yıllık
ortaokulları bulunmaktadır. Anaokulu :71 adet, 65.000 öğrenci Ortaokul
:3175 adet, 563.00 öğrenci Üniversite : 9 adet, 54.000 öğrenci.
