|
Osmanlılarda Polis:
Yeniçeri Ocağının kaldırılmasından sonra gerek Osmanlı başkentinde ve
gerekse illerde iç güvenlik hizmetlerinin eskisiyle kıyaslanmıyacak ölçüde
gelişmesine rağmen güvenlik hizmetlerinin birçok makam ve kişilere bağlı olarak
yürütülmesi uygulaması sürmüştür. Örgütlenme açısından ve uygulamadaki bu
karışıklığı ortadan kaldırmak amacıyla 10 Nisan 1845'de (12 REBİ - ÜL EVVEL
1261) İstanbul'da "POLİS" adıyla bir teşkilat kurulmuş, yeni kurulan polis
teşkilatının görevleri yine aynı tarihte yayınlanan Polis Nizamnamesinde
belirtilmiş ve bu durum yabancı elçiliklere de bir yazıyla duyurulmuştur. Bugüne
değin kaynağının ne olduğu bilinmeyen 1845 tarihli Polis Nizamnamesinin
kaynağının 12 Messidor an VII (1 Temmuz 1800) tarihli "PARİS EMNİYET MÜDÜRÜNÜN
GÖREVLERİNİ DÜZENLEYEN KARARNAME" adlı metin temel alınarak hazırlandığı
belirtilmiştir. Yapılan araştırma ve incelemeleri gerçekten de 1845 tarihli
Polis Nizamnamesi'nin kendisinden yarım yüzyıl kadar önce çıkarılan "Paris
Emniyet Müdürü'nün Görevlerini Düzenleyen Kararname" ile madde madde
karşılaştırılması sonucunda kaynağının bu metin olduğunu ortaya koymaktadır.
"Polis" adıyla ilk kez kurulan teşkilata ve yabancı elçiliklere de duyurulan 17
maddelik Polis Nizamnamesi ile getirilen yeniliklere rağmen karışıklıklar
tümüyle ortadan kaldırılamamış, Başkentte polis hizmeti Yeniçeri Ağası yerine
geçen Serasker, İhtisap Ağası ve Polis adını taşıyan bir teşkilat tarafından
yürütülmeye başlanmıştır. Taşrada polis hizmeti ise, sipahiler ve İstanbul'da
olduğu gibi memleketin birçok illerinde kurulan Asakir-i Mansure Alaylarına
verilmiştir. 1846 yılında yayımlanan bir genelge ile polis hizmetlerinin
serasker tarafından yönetilmesinin askerlerin asıl görevlerini aksattığı
belirtilerek yalnızca polis hizmetlerini yürütmek üzere ve seraskerlikten
bağımsız olarak "Zaptiye Müdürlüğü, Zaptiye Müdür Yardımcılığı" ve polisle
ilgili yasaları hazırlamak için, "Zaptiye Meclisi" kurulmuştur. Kısa bir süre
sonra da bu meclis kaldırılmış ve yerine "Divan-ı Zaptiye" ve "Meclis-i Tahkik"
kurulmuştur. Böylece hem İstanbul hem de illerin güvenlik işleri Zaptiye
Müşiriyetince yürütülmüş ve bu makam, teftiş memurlarıyla ikinci defa olarak
1867 de kurulmaya girişilen polis teşkilatının bağlı olduğu tek yer olmuştur. Bu
Tevhidi Zabıta Dönemi 1879 yılına kadar devam etmiştir. Bu yılda Zaptiye
Müşiriyeti kaldırılmış ve yerine görevi sadece polis işlerini kapsayan Zaptiye
Nezareti kurulmuş, Polis ve Jandarma bir daha birleşmemek üzere ayrılmışlardır.
OSMANLIDA POLİS ANA SAYFASI
TÜRK POLİSİ ANA SAYFA
|