|
Mesneviden Hikayeler
MESNEVİ'DEN
HİKAYELER -CİLT 3-
HAYVANLARIN DİLLERİ
Musa'ya bir delikanlı dedi ki: “ Hayvanların dillerini
öğrenmek istiyorum. Bu suretle kurdun, kuşun sözlerini duyayım da dinime ait
işlerde ibret sahibi olayım çünkü ademoğullarının bütün sözler, suya ekmeğe şana
şerefe ait. Belki hayvanların bu dünyadan göçme zamanındaki tedbirleri, bu
tedbirler yüzünden başka bir dertleri var!” Musa “ Hadi efendim, hadi vazgeç bu
hevesten bunun önünde sonunda pek çok tehlikesi var. ibret almayı, uyanmayı
Tanrıdan dile, kitapdan, sözden, harften, duraktan değil!” dedi. Adam, Musa men
ettikçe kızıştı, üstüne düştü. Zaten insan, bir şeyden men edildi mi, o şeye
haris olur, büsbütün üstüne düşer! Dedi ki. “ Ya Musa, nurun parlayınca her şey
kadrini, kıymetini, senin sayende buldu. Beni bu muradımdan mahrum etmek lütfuna
düşmez ey cömert er! Bu zamanda tanının vekili sensin. Muradımı vermezsen beni
meyus edersin.” Musa “ Yarabbi, taşlanmış Şeytan,bu saf adamlar alay mı ediyor?
Öğretsem ziyankarlardan olacak, öğretmesem gönlüme bir kötülük gelecek” dedi.
Tanrı dedi ki. “ Ya Musa, öğret çünkü biz keremimizden hiçbir duayı asla
reddetmeyiz. Musa dedi ki: “ Yarabbi, sonra pişman olacak, elini dişleyecek,
elbiselerini yırtacak. Kudret, herkesin harcı değil. Aciz, Tanrıdan çekinen
kişiye en iyi sermayedir. Eli bir şeye erişmeyen Tanrıdan korktu, çekindi.
Kendisini ibadete verdi. Yoksulluk işte bu yüzden daima övünülecek bir şeydir.
Zengin zenginliği yüzünden Tanrı kapısından ret edildi. Çünkü kudreti var; sabrı
terk etti, dilediğini yapıverdi! Acizlik, yoksulluk, insana hırslarla, gamlarla
dolu olan nefis belasından aman verir. Gam olmayacak dileklerden meydana gelir.
Çünkü gulyabanilere avlanmış olan insan, o olmayacak dileklere alışmış onlarla
huylanmıştır. Toprak yiyen, toprak ister; o biçare gülbeşekerden hoşlanmaz;
gülbeşekeri hazmedemez!” Tanrı Musa'ya “ Ya Musa, sen onun dileğini ver de eline
aç, dileğini yapsın!” dedi. Dileğini yapmak kudreti, ibadetin tuzudur,
lezzetidir. Yoksa bu gökyüzü de ihtiyarsız dönüp durmada. Fakat düşünüşünden
dolayı ne bir sevaba girer ne bir günaha. Çünkü hesap vakti sevap da ihtiyari
olarak yapılan işe verilir azap da! Zaten bütün alem Tanrıyı tespih eder. Fakat
bu zoraki tesbihten bir sevap elde edilemez. Erin eline kılıcı ver, onu
acizlikten kurtar, onu kudret sahibi yap da ya gazi olsun, ya yol kesici eşkıya!
Adem “ Kerremna” sırrına dilediğini yapabilme kudretiyle erişti. İnsanların
yarısı bal arısı oldu, yarısı yılan! Müminler, bal arısı gibi bal madeni
oldular. Kafirler, yılan gibi zehir madeni. Çünkü mümin, seçilmiş, helal otlar
yer, tükürüğü bile bal arısı gibi hayat verir! Kafire gelince, irin şerbeti
içer, gıdasından da zehir meydana gelir. Tanrı ilhamına erenler, hayatın ta
kendisi kesilirler, hava ve hevesle süslenenlerse ölüm zehiri! İyilik ederler,
uyanık hareketleriyle kendilerini korurlarda o yüzden övülürler, takdir
edilirler. Cihandaki bu medihler, bu takdirler, hep ihtiyar yüzünden meydana
gelir. Külhaniler, zindanda oldukça Tanrıdan çekinirler, zahit olurlar, Tanrıya
anarlar! Fakat kudret gitti mi amel kesata uğrar. Kendine gel de ecel, sermayeyi
elden almasın! Kendine gel kudretin, kar elde etmek için bir sermayedir. Kudret
zamanını kaçırma, kıymetini bil! İnsan “ Kerremna” kır atına binmiş, ihtiyar
dizginini de akıl eline vermiştir. Musa, tekrar ona şefkatle öğüt vererek “
İstediğin seni mahcup eder, yüzünü sarartır. Gel bu sevdadan vazgeç, Tanrıdan
kork. Şeytan seni aldatmış, o sana ders vermiş!” dedi. Adam “ Bari hiç olmazsa
kapı dibinde yatıp duran ev bekçiliği eden köpekle kümes hayvanlarının
dileklerini öğret” dedi. Musa dedi ki. “Hadi peki bu ikisinin dillerini
anlayacaksın, yürü git!” adam, sabah çağı bakalım sahiden dillerini öğrendim mi
anlayacak mıyım ki? Diye kapısının eşiğinde beklemekteydi. Hizmetçi kadın sofra
örtüsü silkelerken bir lokmacık bayat ekmek de düştü. Ekmek parçasını horoz,
hemencecik kapıverdi. Köpek dedi ki. Sen bize zulmettin. Buğday tanesi de
yiyebilirsin. Halbuki ben yiyemem ki yerimde, yurdumda bundan acizim ben. Sen
buğday da yiyebilirsin, arpa da darı, mısır gibi başka şeyler de. Halbuki ben
bunları yiyemem. Böyle olduğu halde bizim kısmetimiz olan şu bir parçacık ekmeği
bile kapıyorsun!
parçacık ekmeği bile kapıyorsun! Bu sözü duyan horoz, “ Merak
etme, Tanrı sana buna karşılık başka şeyler verir. Bu ev sahibinin atı
sakatlanacak, yarın sabah adamakıllı doyacaksın, kederlenme. Atın ölümü,
köpeklere bir bayram olacak çalışıp çabalamadan bir hayli rızık dökülüp kalacak”
dedi. Adam, bu sözü duyunca derhal atı sattı. Horozun dediği çıkmadı, köpeğe
karşı mahcup vaziyette kaldı. Ertesi günü yine horoz, ekmeği kapınca köpek
ağzını açtı, dedi ki. “ A düzenbaz horoz bu yalan niceye birebir? Niceye bir bu
zulüm karlık, bu yalancılık, bu kara yüreklilik? Hani at sakatlanacak dediydin
nerede? Sen düzenci körün birisin, sözünde hiçbir doğru yok!” her şeyden haberi
olan horoz, köpeğe “ Atı sakatlandı, sakatlandı ama başka yerde. Atını satıp
ziyandan uğrayacağı ziyanı başkalarına yükletti. Fakat yarın katırı
sakatlanacak, o nimet, ancak köpeklere nasip olacak” dedi. O haris adam,
hemencecik katırı da sattı, dertten de kurtuldu, ziyandan da. Üçüncü günü köpek,
horoza dedi ki: “ Ey beyliği davulla dümbelekle ilan edilen yalancılar beyi hani
nerede vaadin?” horoz, “ Acele katırı da sattı. Fakat yarın kölesi ölecek.
Ölünce de akrabası, yoksullara köpeklere ekmekler dağıtacaklar” dedi. Adam, bunu
duyunca köleyi de satıp ziyandan kurtuldu, yüzü parladı, neşelendi. Şükürler
etmekte, alemde üç ziyandan da kurtuldum. Kümes hayvanlarıyla köpeklerin
dillerini öğrendim de kötü takdirlerde kendimi kurtardım demekteydi. Ekmekten
mahrum kalan köpek, üçüncü gün “ Ey tek, çift atıp duran herzevekil ve yalancı
horoz! Yalanın düzeni niceye bir sürecek? Sen yalandan başka bir söz söylemez
misin?” dedi. Horoz dedi ki: “ haşa ne ben yalan söylerim, ne benim cimsimden
olan öbür horozlar. Biz yalandan yummuş, arınmışız! Biz horozlar, müezzinler
gibi doğru söyler, güneşi gözetler, vakit geldi mi ki diye bekler dururuz. Bizi
bir leğen altına kapatsalar yine içten içe güneşi gözler, onun nerede olduğunu
anlarız. Veliler güneşin bekçileridir. İnsanlar içinde Tanrı sırlarını bilir,
anlar onlar. Tanrı ,bizi namaz vaktini bildirmek üzere adem oğluna hediye
etmiştir. İçimizden biri yanılır da vakitsiz öterse o ötüşü ölümüne sebep olur.
Vakitsiz” haydin namaza” dememiz, kanımızı mübah eder. Masum olan, yanılmayansa
ancak vahye mazhar olan can horozudur. Kölesini de sattı. Köle satılır satılmaz
öldü, alan da iki kat ziyana girdi. Malını kaçırdı ama iyi bil ki kendi kanına
girdi. Bir ziyana uğramak bir çok ziyanları def edecekti. Cismimiz, malımız,
canlarımıza fedadır, canımıza gelecek bela, cismimize, malımıza gelir. Gazaba
uğradın mı padişahlara malını verir, başını kurtarırsın. Fakat iş bilmez cahil
misin? Kazaya düşünce padişahtan malını kaçırmaya kalkışırsın. Fakat şimdi de
yarınki gün ev sahibi ölecek. Mirasına konan feryat ve figan bir öküz kesecek.
Yarın adam ölünce sana epeyce yemek düşecek. Köyde halk da, ileri gelenler de
kurban etleri, lalangalar, yemekler yiyecekler. Yoksullara, köpeklere bir hayli
öküz eti, koca , koca ekmekler dağıtılacak. Atın eşeğin, kölenin ölümü bu ham
mağrura gelecek kazayı defedecekti. Fakat o malının ziyan olmasından ve bu
yüzden derde düşmesinden kaçtı, malını çoğalttı. Çoğalttı ama kendi kanına
girdi. Dervişlerin bu riya zatları neden? Çünkü cisme verilen o eziyetler,
canların bakasına sebep olur. Salik, ebediliğe erişmese nasıl olur da tenini
hastalıklara uğratır, helak eder? Ruhu karşılığında elde edeceği şeyleri görmese
insan elini açar da cömertlik eder, ibadette bulunur mu? Kar ummaksızın veren
ancak Tanrıdır. Tanrıdır, Tanrı. Yahut da tanrı huylarıyla huylanmış olan nur
olan Tanrı Parıltısını elde eden Tanrı velisi. Çünkü o ganidir, ondan başka
herkes yoksul, bir yoksul, karşılık ummadan al diyebilir, mal verebilir mi?
Çocuk elmayı görmedikçe kokmuş soğanı elinden bırakır mı hiç?
Bütün bu alışverişlerde maksat var. herkes bir şey elde etmek
için dükkanına geçmiş, kurulmuştur. Yüzlerce güzel matahlar gösterir, gönlünden
elde edeceği karşılığı düşünür durur. Ey din ulusu, bir selam bile duymaksızın
ki selam veren, sonunda yenini, yakanı yakalamasın. Kardeş, ben halkın ileri
gelenlerinden de geri kalanlarından da tamahsız bir selam bile işitmedim
vesselam! Yalnız Tanrının selamında bir tamah yoktur, işte o kadar. Sen ev, ev
yer, yer onu ara, gaflet etme! Ben ağzı güzel kokan adamın ağzından hem Tanrı
haberini duydum, hem Tanrı selamını! Bu Tanrı erlerinin selamını da canla,
gönülle kabul eder; Tanrı selamını onların selamından duyar, içerim. Çünkü onun
selamı da Tanrı selamı olmuştur. Çünkü kendi varlığını ateşlere atmış,
yakmıştır. Kendi varlığından ölmüş, tanrıyla dirilmiştir. Onun için Tanrı
sırlarını iki dudağının arasından çıkıp durmadadır. Riyazatta tenin ölümü
diriliktir. Bu bedenin eziyet çekmesi ruha ebedilik verir. O habis herif de
horoz ne diyecek diye kulak vermiş dinliyordu. Bunları duyunca ateşlenip koşa,
koşa Musa Kelimullah'ın kapısına dayandı. Korkudan kapısının toprağına yüz
sürmekte, ey Kelim, feryadıma yetiş demekteydi. Musa, “ Yürü yüzünü yerlere döşe
de kurtul. Mademki usta oldun, kuyudan sıçra çık! Hadi Müslümanlara ziyan ver,
keseni, dağarcığını iki kat doldur. Ben sana aynada görünen bu kaza ve kaderi
kerpiçte gördüm. Akıllı kişiye, sonda görülecek şey önceden görünür, gönlüne
doğar; bilgisiz kişiye sonunda!” dedi. Adam tekrar feryat edip dedi ki. “ Ey iyi
ahlaklı lütfet. Başıma kakma yüzüme vurma. Ben iyiliğe layık bir adam değilim,
ancak öyle hareket edebilirdim, ettim de. Sen benim liyakatsizliğime iyi bir
karşılık ver, lütfet.” Musa “ oğul şastten bir okur fırladı, geri gelmesi adet
değildir ki. Fakat bir iyilikte bulunmak isterim; ölüm zamanı imansız
kalmayasın, imanlı ölesin, imanı yoldaş edindin mi dirisin, imanla gittin mi
ebedisin” dedi. Tam bu sırada adamın hali değişti gönülü bulandı, leğen
getirdiler. Bu yemekten meydana gelen gönül bulantısı değil, ölüm alameti1 a ham
betbaht, kayetmenin ne faydası var sana? Dört kişi alıp evine kadar götürdüler.
Adamcağızın ayakları birbirine dolaşıyordu. Musa'nın öğüdünü dinlemiyor,
halifelikte bulunuyorsun ha. Fakat kendini çeliği sağlam bir kılıcın üstüne
atıyorsun! Kılıç, seni canın alıverir, hiç utanıp sıkılmaz. Kardeş, bu senin
layığındır, layığın. Musa, o seher çağı duya başladı: “ yarabbi, sen onun
imanını alma. Padişahlıkta bulun, bağışla onu o yanılmış şaşırmış haddini
bilmemiş haddinden fazla ileri gitmiş. Bu bilgi, senin harcın değil dedim ama
sözümü anlamadı, başımdan savuyorum sandı. Sopasını ejderha yapabilen kişi
ejderhaya el atabilir. Dudağını yumup söylemeyen sırrı gizleyebilen gayb sırrını
öğrenebilir. Su kuşundan başka kuş denize atılmaz, artık anlayıver, doğrusunu
tanrı daha iyi bilir. O da suda yaşayan kuş olmadığı halde denize atıldı,
boğuluyor, ey merhametli Tanrı sen elini tut!” Tanrı dedi ki. “ Peki imanını
bağışladım. Hatta dilersen şimdi dirilteyim de. Değil yalnız onu hatırın için
bütün ölüp gömülmüş olanları dirilteyim. Musa “ Yarabbi, bu dünya ölümlü
dünyadır, sen onun o aydınlık alemde dirilt. Bu fena dünya varlık dünyası değil.
Sonunda yine ölecek değil mi ariyet dirilmede ne fayda var? Sen şimdi onlara
gözlerden gizli olan “ Ledeyna muhdarun” yurdunda rahmet saç!” dedi. Ey insan,
cisim ve mal ziyanı, cana faydadır, canı vebalden kurtarır. Sen de riyazata
canla başla müşteri ol. Tenin riyazata verdin mi canını kurtardın demektir. Ey
bahtı yaver kişi, gönlüne ihtiyatsız riyazat isteği secdeye baş koy,
şükranelikler ver. Mademki tanrı, o riyazat isteğini verdi, şükürler et. O
istek, sana kendiliğinden gelmedi, seni “ Kün” emriyle riyazata o çekti.
Bir kadın vardı, her yıl bir çocuk doğururdu. Fakat çocuk,
altı aydan fazla yaşamazdı. Üç aylıkken, yahut dört aylıkken ölür giderdi. Kadın
feryat ederek dedi ki. “ Yarabbi, bu çocuklar bana dokuz ay yük oluyor, üç
aycağız da ferahlık veriyor. Bana verdiğin nimet eleğim sağmadan da tez geçip
gidiveriyor!” Tanrı erlerine ağlayıp yalvarmakta, çocuklarının ölümünden şikayet
etmekteydi. Bu suretle tam yirmi oğlu öldü, ciğerine bir yaman ateştir düştü.
Nihayet bir gece o kadına rüyasında yemyeşil güzel, kusursuz edebiyet yurdunu,
cenneti gösterdiler. Keyfiyete sığmayan nimete cennet dedim. Bağ bahçe dedim.
Çünkü orası, nimetlerin de aslıdır, bağların bahçeleri de toplandığı yer. Yoksa
ne bağı? Orada öyle şeyler var ki gözler görmemiştir. Tanrı da gayb nuruna çırağ
demiştir. Bu ancak bir misaldir, onun misli değil. Bu misal de anlamaktan aciz
olan bir koku alsın, anlasın diye getirilir. Hulasa kadıncağız, cenneti görüp
mest oldu. O teselliye uğrayınca elden çıktı, kendinden geçti! Köşkün birinde
adının yazılı olduğunu gördü, o aşık orasını kendinin sandı. Sonra ona dediler
ki: “ Bu nimet, canını feda etmede doğru olan ve bu fedakarlıkta doğruluktan
ayrılmayan kişinindir. Bir hayli hizmet gerek ki sen de bu kuşluk kahvaltısından
yiyesin! Fakat sen, Tanrıya sığınmada tembellik ediyorsun. Tanrı da ona karşılık
olarak sana o musibetleri verdi.” Kadın “ Yarabbi, yüzyıl, hatta daha fazla bir
müddet benden kan dök, evlatlarımı öldür, razıyım” dedi. Yavaş, yavaş adım, adım
o bahçeye girince bütün çocuklarını orada gördü de, dedi ki. “ Yarabbi, ben
kaybettim ama sen kaybetmemişsin!” evet insan, gaybı gören göze malik olmadıkça
insan olamaz. Sen istemezsin, sebep olamazsın ama burnun kanar, bir hayli de kan
akar. Derken ateşin geçer, kurtulursun. Her meyvenin içi, kabuğundan iyidir.
Teni de kabuk, sevgiliyi iç bil! İnsan, pek latif bir içe maliktir. İnsansın bir
an olsun onu ara!
3.CİLT ANA SAYFASI
MESNEVİDEN HİKAYELER ANA SAYFASI
|